KANUN NO: 4077
TÜKETİCİNİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN
Kabul Tarihi: 23 Şubat 1995
Resmi Gazete ile Neşir ve İlânı: 8 Mart 1995 - Sayı: 22221
5.t. Düstur, c.34 - s.
BİRİNCİ KISIM
AMAÇ, KAPSAM, TANIMLAR
AMAÇ
MADDE 1 - Bu Kanunun amacı, (...) (*) kamu yararına uygun olarak tüketicinin sağlık
ve güvenliği ile ekonomik çıkarlarını koruyucu, aydınlatıcı, eğitici, zararlarını
tazmin edici, çevresel tehlikelerden korunmasını sağlayıcı önlemleri almak ve tükecilerin
kendilerini koruyucu girişimlerini özendirmek ve bu konudaki politikaların oluşturulmasında
gönüllü örgütlenmeleri teşvik etmeye ilişkin hususları düzenlemektir.
_____
(*) Madde 1 de yer alan "ekonominin gereklerine ve" ibaresi, 14.3.2003 tarih ve
25048 sayılı R.G.'de yayımlanan, 6.3.2003 tarih ve 4822 sayılı kanunun 1. maddesi
hükmü gereğince, kanunun yayımı tarihinden itibaren üç ay sonra yürürlüğe girmek
üzere metninden çıkarılmıştır.
_____
KAPSAM
MADDE 2 - Bu Kanun, 1 inci maddede belirtilen amaçlarla mal ve hizmet piyasalarında
tüketicinin taraflardan birini oluşturduğu her türlü (Değişik ibare: 4822 - 6.3.2003
/ m.2 - Yürürlük m.38) "tüketici işlemini" kapsar.
TANIMLAR
MADDE 3.- Bu Kanunun uygulanmasında;
a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,
b) Bakan: Sanayi ve Ticaret Bakanını,
c) Mal: Ticaret konusu taşınır eşyayı,
d) Hizmet: Bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan bedenî ve/veya fikrî faaliyetleri,
e) Standart: Türk Standardını,
f) Tüketici: Bir mal veya hizmeti özel amaçlarla satın alarak nihaî olarak kullanan
veya tüketen gerçek veya tüzelkişiyi,
g) Satıcı: Kamu kurum ve kuruluşları da dahil olmak üzere tüketiciye mal ve hizmet
sunan gerçek veya tüzelkişileri,
h) İmalatçı-Üretici: Kamu kurum ve kuruluşları da dahil olmak üzere tüketiciye sunulmuş
olan mal veya hizmetleri ya da bu mal veya hizmetlerin hammadedelerini yahut ara
mallarını üretenleri,
i) Tüketici Örgütleri: Tüketicinin korunması amacıyla kurulan dernek, vakıf ve tüketim
kooperatiflerini,
İfade eder.
MADDE 3.- (Değişik: 4822 - 6.3.2003 / m.3 - Yürürlük m.38) Bu Kanunun uygulamasında;
a) Bakanlık: Sanayi ve Ticaret Bakanlığını,
b) Bakan: Sanayi ve Ticaret Bakanını,
c) Mal: Alış-verişe konu olan taşınır eşyayı, konut ve tatil amaçlı taşınmaz malları
ve elektronik ortamda kullanılmak üzere hazırlanan yazılım, ses, görüntü ve benzeri
gayri maddi malları,
d) Hizmet: Bir ücret veya menfaat karşılığında yapılan mal sağlama dışındaki her
türlü faaliyeti,
e) Tüketici: Bir mal veya hizmeti ticari veya mesleki olmayan amaçlarla edinen,
kullanan veya yararlanan gerçek ya da tüzel kişiyi,
f) Satıcı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya mesleki faaliyetleri
kapsamında tüketiciye mal sunan gerçek veya tüzel kişileri,
g) Sağlayıcı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere ticari veya mesleki faaliyetleri
kapsamında tüketiciye hizmet sunan gerçek veya tüzel kişileri,
h) Tüketici işlemi: Mal veya hizmet piyasalarında tüketici ile satıcı-sağlayıcı
arasında yapılan her türlü hukuki işlemi,
ı) İmalatçı-Üretici: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere tüketiciye sunulmuş
olan mal veya hizmetleri ya da bu mal veya hizmetlerin hammaddelerini yahut ara
mallarını üretenler ile mal üzerine kendi ayırt edici işaretini, ticari markasını
veya unvanını koyarak satışa sunanları,
j) İthalatçı: Kamu tüzel kişileri de dahil olmak üzere tüketiciye sunulmuş olan
mal veya hizmetleri ya da bu mal veya hizmetlerin hammaddelerini yahut ara mallarını
yurt dışından getirerek satışa sunan gerçek veya tüzel kişiyi,
k) Kredi veren: Mevzuatları gereği tüketicilere nakit kredi vermeye yetkili olan
banka, özel finans kuruluşu ve finansman şirketlerini,
l) Reklam veren: Ürettiği ya da pazarladığı malın/hizmetin tanıtımını yaptırmak,
satışını artırmak veya imajını yaratıp güçlendirmek amacıyla hazırlattığı, içinde
firmasının ya da mal/hizmet markasının yer aldığı reklamları yayınlatan, dağıtan
ya da başka yollarla sergileyen gerçek ya da tüzel kişiyi,
m) Reklamcı: Ticari reklam ve ilanları reklam verenin duyduğu ihtiyaç doğrultusunda
hazırlayan ve reklam veren adına yayınlanmasına aracılık eden ticari iletişim uzmanı
gerçek ya da tüzel kişiyi,
n) Mecra kuruluşu: Ticari reklam veya ilanı hedef kitleye ulaştıran iletişim kanallarının
ya da her türlü aracın sahibi, işleticisi veya kiralayıcısı olan gerçek veya tüzel
kişiyi,
o) Teknik düzenleme: Bir ürünün ve hizmetin, ilgili idari hükümler de dahil olmak
üzere, özellikleri, işleme ve üretim yöntemleri, bunlarla ilgili terminoloji, sembol,
ambalajlama, işaretleme, etiketleme ve uygunluk değerlendirilmesi işlemleri hususlarından
biri veya birkaçını belirten ilgili Bakanlık tarafından Resmi Gazetede yayımlanarak
mecburi uygulamaya konulan standartlar dahil olmak üzere uyulması zorunlu olan her
türlü düzenlemeyi,
p) Tüketici örgütleri: Tüketicinin korunması amacıyla kurulan dernek, vakıf veya
bunların üst kuruluşlarını,
r) (Ek: 5582 - 21.2.2007 / m.21) Konut finansmanı kuruluşu: 2499 sayılı Sermaye
Piyasası Kanunu'nun 38/A maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen kuruluşları,
İfade eder.
İKİNCİ KISIM
TÜKETİCİNİN KORUNMASI VE AYDINLATILMASI
AYIPLI MAL VE HİZMETLER
MADDE 4.- Ambalajında, etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda yer alan veya
satıcı tarafından vaadedilen veya standardında tespit edilen nitelik ve/veya niceliğine
aykırı olan ya da tahsis veya kullanım amacı bakımından değerini veya tüketicinin
ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran maddî, hukukî veya ekonomik
eksiklikler içeren mal veya hizmetler, ayıplı mal veya ayıplı hizmet olarak kabul
edilir.
Satın alınan malın ayıplı olduğunun anlaşılması halinde; tüketici, malı teslim aldığı
tarihten itibaren 15 gün içerisinde bu malları satıcı firmaya geri vererek değiştirilmesini
veya ödediği bedelin iadesini veya ayıbın neden olduğu değer kaybının bedelden indirimini
ya da ücretsiz olarak tamirini talep edebilir. Tüketici bu taleplerden herhangi
birisini tercihte serbesttir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine
getirmekle yükümlüdür. Ayıplı maldan ve/veya ayıplı malın neden olduğu her türlü
zarardan dolayı tüketiciye karşı satıcı, bayi, acenta, imalatçı-üretici ve ithalatçı,
müştereken ve müteselsilen sorumludurlar. Satılan malın ayıplı olduğunun bilinmemesi
bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Satılan malın ayıbı gizli nitelikte ise veya ayıp tüketiciden hile ile gizlenmişse,
satıcı 15 gün içerisinde kendisine başvurulmadığını ileri sürerek sorumluluktan
kurtulamaz.
Satıcı daha uzun bir süre için garanti vermemiş ise, ayıplı maldan ve ayıplı malın
neden olduğu her türlü zararlardan dolayı açılacak davalar, ayıp daha sonra ortaya
çıkmış olsa bile malın tüketiciye teslimi tarihinden itibaren 2 yıllık zamanaşımına
tabidir. Ancak satıcı, satılan malın ayıbını tüketiciden hile ile gizlemiş ise,
2 yıllık zamanaşımı süresinden yararlanamaz.
Ayıplı hizmetler hakkında da yukarıdaki hükümler uygulanır. Ayıplı hizmetin yeniden
görülmesi imkansızlaşmışsa veya amaca aykırı sonuçlar doğuracak nitelikte ise, bedel
iadesinde tüketicinin ayıplı hizmetten sağladığı fayda kadar indirim yapılır.
Ayıplı olduğu bilinerek satın alınan mal ve hizmetler hakkında yukarıdaki hükümler
uygulanmaz.
Satışa sunulacak kullanılmış, tamir edilmiş veya ayıplı mal üzerine veya ambalajına,
imalatçı veya satıcı tarafından alıcının kolaylıkla okuyabileceği şekilde "Özürlüdür"
ibaresini içeren bir etiket konulması zorunludur. Bu durum, tüketiciye verilen fatura,
fiş veya satış belgesi üzerinde de gösterilir. Yalnızca ayıplı mal satan veya işyerinin
bir kat ya da reyon gibi bir bölümünü sürekli olarak ayıplı mal satışına tahsis
etmiş olan satıcılara yukarıdaki fıkra hükmü uygulanmaz.
AYIPLI MAL
MADDE 4.- (Değişik madde ve başlığı: 4822 - 6.3.2003 / m.4 - Yürürlük m.38) Ambalajında,
etiketinde, tanıtma ve kullanma kılavuzunda ya da reklam ve ilanlarında yer alan
veya satıcı tarafından bildirilen veya standardında veya teknik düzenlemesinde tespit
edilen nitelik veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan ya da tahsis veya
kullanım amacı bakımından değerini veya tüketicinin ondan beklediği faydaları azaltan
veya ortadan kaldıran maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren mallar, ayıplı
mal olarak kabul edilir.
Tüketici, malın teslimi tarihinden itibaren otuz gün içerisinde ayıbı satıcıya bildirmekle
yükümlüdür. Tüketici bu durumda, bedel iadesini de içeren sözleşmeden dönme, malın
ayıpsız misliyle değiştirilmesi veya ayıp oranında bedel indirimi ya da ücretsiz
onarım isteme haklarına sahiptir. Satıcı, tüketicinin tercih ettiği bu talebi yerine
getirmekle yükümlüdür. Tüketici bu seçimlik haklarından biri ile birlikte ayıplı
malın neden olduğu ölüm ve/veya yaralanmaya yol açan ve/veya kullanımdaki diğer
mallarda zarara neden olan hallerde imalatçı-üreticiden tazminat isteme hakkına
da sahiptir.
İmalatçı-üretici, satıcı, bayi, acente, ithalatçı ve 10 uncu maddenin beşinci fıkrasına
göre kredi veren ayıplı maldan ve tüketicinin bu maddede yer alan seçimlik haklarından
dolayı müteselsilen sorumludur. Ayıplı malın neden olduğu zarardan dolayı birden
fazla kimse sorumlu olduğu takdirde bunlar müteselsilen sorumludurlar. Satılan malın
ayıplı olduğunun bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz. (Değişik 3. fıkra:
5582 - 21.2.2007 / m.22) İmalatçı-üretici, satıcı, bayi, acente, ithalatçı ve 10
uncu maddenin beşinci fıkrasına veya 10/B maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre kredi
veren, ayıplı maldan ve tüketicinin bu maddede yer alan seçimlik haklarından dolayı
müteselsilen sorumludur. 10/B maddesinin dokuzuncu fıkrasına göre kredi veren konut
finansmanı kuruluşunun sorumluluğu teslim tarihinden itibaren 1 yıl süre ve kullandırdığı
kredi miktarı ile sınırlıdır. Konut finansmanı kuruluşları tarafından 10/B maddesinin
dokuzuncu fıkrasına göre verilen kredilerin devrolması halinde dahi, kredi veren
konut finansmanı kuruluşunun sorumluluğu devam eder. Krediyi devralan kuruluş bu
madde kapsamında sorumlu olmaz. Ayıplı malın neden olduğu zarardan dolayı birden
fazla kimse sorumlu olduğu takdirde bunlar müteselsilen sorumludurlar. Satılan malın
ayıplı olduğunun bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Bu madde ile ayıba karşı sorumlu tutulanlar, ayıba karşı daha uzun bir süre ile
sorumluluk üstlenmemişlerse, ayıplı maldan sorumluluk, ayıp daha sonra ortaya çıkmış
olsa bile malın tüketiciye teslimi tarihinden itibaren iki yıllık zamanaşımına tabidir.
Bu süre konut ve tatil amaçlı taşınmaz mallarda beş yıldır. Ayıplı malın neden olduğu
her türlü zararlardan dolayı yapılacak talepler ise üç yıllık zamanaşımına tabidir.
Bu talepler zarara sebep olan malın piyasaya sürüldüğü günden başlayarak on yıl
sonra ortadan kalkar. Ancak, satılan malın ayıbı, tüketiciden satıcının ağır kusuru
veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı süresinden yararlanılamaz.
Ayıplı malın neden olduğu zararlardan sorumluluğa ilişkin hükümler dışında, ayıplı
olduğu bilinerek satın alınan mallar hakkında yukarıdaki hükümler uygulanmaz.
Satışa sunulacak ayıplı mal üzerine ya da ambalajına, imalatçı veya satıcı tarafından
tüketicinin kolaylıkla okuyabileceği şekilde "özürlüdür" ibaresini içeren bir etiket
konulması zorunludur. Yalnızca ayıplı mal satılan veya bir kat ya da reyon gibi
bir bölümü sürekli olarak ayıplı mal satışına, tüketicinin bilebileceği şekilde
tahsis edilmiş yerlerde bu etiketin konulma zorunluluğu yoktur. Malın ayıplı olduğu
hususu, tüketiciye verilen fatura, fiş veya satış belgesi üzerinde gösterilir.
Güvenli olmayan mallar, piyasaya özürlüdür etiketiyle dahi arz edilemez. Bu ürünlere,
4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına Dair
Kanun hükümleri uygulanır.
Bu hükümler, mal satışına ilişkin her türlü tüketici işleminde de uygulanır.
AYIPLI HİZMET
MADDE 4/A.- (Ek: 4822 - 6.3.2003 / m.5 - Yürürlük m.38) Sağlayıcı tarafından bildirilen
reklam ve ilanlarında veya standardında veya teknik kuralında tespit edilen nitelik
veya niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan ya da yararlanma amacı bakımından
değerini veya tüketicinin ondan beklediği faydaları azaltan veya ortadan kaldıran
maddi, hukuki veya ekonomik eksiklikler içeren hizmetler, ayıplı hizmet olarak kabul
edilir.
Tüketici, hizmetin ifa edildiği tarihten itibaren otuz gün içerisinde bu ayıbı sağlayıcıya
bildirmekle yükümlüdür. Tüketici bu durumda, sözleşmeden dönme, hizmetin yeniden
görülmesi veya ayıp oranında bedel indirimi haklarına sahiptir. Tüketicinin sözleşmeyi
sona erdirmesi, durumun gereği olarak haklı görülemiyorsa, bedelden indirim ile
yetinilir. Tüketici, bu seçimlik haklarından biri ile birlikte 4 üncü maddede belirtilen
şartlar çerçevesinde tazminat da isteyebilir. Sağlayıcı, tüketicinin seçtiği bu
talebi yerine getirmekle yükümlüdür.
Sağlayıcı, bayi, acente ve 10 uncu maddenin beşinci fıkrasına göre kredi veren,
ayıplı hizmetten ve ayıplı hizmetin neden olduğu her türlü zarardan ve tüketicinin
bu maddede yer alan seçimlik haklarından dolayı müteselsilen sorumludur. Sunulan
hizmetin ayıplı olduğunun bilinmemesi bu sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Daha uzun bir süre için garanti verilmemiş ise, ayıp daha sonra ortaya çıkmış olsa
bile ayıplı hizmetten dolayı yapılacak talepler hizmetin ifasından itibaren iki
yıllık zamanaşımına tabidir. Ayıplı hizmetin neden olduğu her türlü zararlardan
dolayı yapılacak talepler ise üç yıllık zamanaşımına tabidir. Ancak, sunulan hizmetin
ayıbı, tüketiciden sağlayıcının ağır kusuru veya hile ile gizlenmişse zamanaşımı
süresinden yararlanılamaz.
Ayıplı hizmetin neden olduğu zararlardan sorumluluğa ilişkin hükümler dışında, ayıplı
olduğu bilinerek edinilen hizmetler hakkında yukarıdaki hükümler uygulanmaz.
Bu hükümler, hizmet sağlamaya ilişkin her türlü tüketici işleminde de uygulanır.
SATIŞTAN KAÇINMA
MADDE 5 - Üzerinde "numunedir" veya "satılık değildir" ibaresi bulunmayan bir malın;
ticari bir kuruluşun vitrininde, rafında veya açıkça görülebilir herhangi bir yerinde
teşhir edilmesi, onun stokta bulunduğu anlamına gelir. Satıcı teşhir ettiği malların
satışından kaçınamaz. Satılmadığı halde satılmış gibi gösteremez. Hizmetlerin satışından
da haklı bir sebep olmaksızın kaçınılamaz.
Satıcı bir mal veya hizmetin satışını, o mal veya hizmetin kendisi tarafından belirlenen
miktar, sayı, ebat veya süresi kadar satınalınması ya da başka bir malın veya hizmetin
satınalınması koşuluna bağlı kılamaz.
Malın ya da hizmetin belli miktar, sayı, ebat ya da süre koşuluyla satılması, teamül,
ticarî örf veya adetten ise, üçüncü fıkra hükmü uygulanmaz.
MADDE 5.- (Değişik: 4822 - 6.3.2003 / m.6 - Yürürlük m.38) Üzerinde "numunedir"
veya "satılık değildir" ibaresi bulunmayan bir malın; ticari bir kuruluşun vitrininde,
rafında veya açıkça görülebilir herhangi bir yerinde teşhir edilmesi halinde satıcı
bu malların satışından kaçınamaz.
Hizmet sağlamada da haklı bir sebep olmaksızın kaçınılamaz.
Aksine bir teamül, ticari örf veya adet yoksa, satıcı bir mal veya hizmetin satışını
o mal veya hizmetin kendisi tarafından belirlenen miktar, sayı veya ebat gibi koşullara
ya da başka bir mal veya hizmetin satın alınmasına bağlı kılamaz.
Diğer mal satışı ve hizmet sağlama sözleşmelerinde de bu hüküm uygulanır.
TAKSİTLİ SATIŞLAR
MADDE 6 - Taksitli satışlarda; tüketici, borçlandığı toplam miktarı önceden ödeme
hakkına sahiptir. Tüketici aynı zamanda, bir taksit miktarından az olmamak şartıyla
bir veya birden fazla taksit ödemesinde bulunabilir. Her iki durumda da satıcı,
ödenen miktara göre gerekli faiz indirimini yapmakla yükümlüdür.
Satıcı, taksitlerden birinin veya birkaçının ödenmemesi halinde kalan borcun tümünün
ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak; ancak satıcının bütün edimlerini
ifa etmiş olması durumunda ve tüketicinin ifa edilmemiş bir ediminin üzerinden en
az dört hafta geçmiş olması ve satıcının en az bir haftalık bir süre vererek muacceliyet
uyarısında bulunması koşullarıyla kullanılabilir. Taraflarca belirlenen ve tüketiciye
yazılı olarak bildirilen mal veya hizmetin toplam satış fiyatı hiçbir şekilde artırılamaz.
Taksitli satışlarda satıcı, aşağıdaki bilgileri yazılı olarak bildirmek ve taraflar
arasında aktedilen sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye vermek zorundadır.
a) Mal ve hizmetlerin peşin satış fiyatı,
b) Vadeye göre faiz ile birlikte ödenecek toplam satış fiyatı,
c) Faiz miktarı, faizin hesaplandığı yıllık oran ve gecikme faizi oranı,
d) Ön ödeme tutarı,
e) Ödeme planı,
SÖZLEŞMEDEKİ HAKSIZ ŞARTLAR
MADDE 6.- (Değişik madde ve başlığı: 4822 - 6.3.2003 / m.7 - Yürürlük m.38) Satıcı
veya sağlayıcının tüketiciyle müzakere etmeden, tek taraflı olarak sözleşmeye koyduğu,
tarafların sözleşmeden doğan hak ve yükümlülüklerinde iyi niyet kuralına aykırı
düşecek biçimde tüketici aleyhine dengesizliğe neden olan sözleşme koşulları haksız
şarttır.
Taraflardan birini tüketicinin oluşturduğu her türlü sözleşmede yer alan haksız
şartlar tüketici için bağlayıcı değildir.
Eğer bir sözleşme şartı önceden hazırlanmışsa ve özellikle standart sözleşmede yer
alması nedeniyle tüketici içeriğine etki edememişse, o sözleşme şartının tüketiciyle
müzakere edilmediği kabul edilir.
Sözleşmenin bütün olarak değerlendirilmesinden, standart sözleşme olduğu sonucuna
varılırsa, bu sözleşmedeki bir şartın belirli unsurlarının veya münferit bir hükmünün
müzakere edilmiş olması, sözleşmenin kalan kısmına bu maddenin uygulanmasını engellemez.
Bir satıcı veya sağlayıcı, bir standart şartın münferiden tartışıldığını ileri sürüyorsa,
bunu ispat yükü ona aittir.
6/A, 6/B, 6/C, 7, 9, 9/A, 10, 10/A ve 11/A maddelerinde yazılı olarak düzenlenmesi
öngörülen tüketici sözleşmeleri en az oniki punto ve koyu siyah harflerle düzenlenir
ve sözleşmede bulunması gereken şartlardan bir veya birkaçının bulunmaması durumunda
eksiklik sözleşmenin geçerliliğini etkilemez. Bu eksiklik satıcı veya sağlayıcı
tarafından derhal giderilir.
Bakanlık standart sözleşmelerde yer alan haksız şartların tespit edilmesine ve bunların
sözleşme metninden çıkartılmasının sağlanmasına ilişkin usul ve esasları belirler.
TAKSİTLE SATIŞ
MADDE 6/A.- (Ek: 4822 - 6.3.2003 / m.8 - Yürürlük m.38) Taksitle satış, satım bedelinin
en az iki taksitle ödendiği ve malın veya hizmetin sözleşmenin düzenlendiği anda
teslim veya ifa edildiği satım türüdür.
Taksitle satış sözleşmesinin yazılı şekilde yapılması zorunludur. Sözleşmede bulunması
gereken asgari koşullar aşağıda gösterilmiştir:
a) Tüketicinin ve satıcı veya sağlayıcının isim, unvan, açık adresleri ve varsa
erişim bilgileri,
b) Malın veya hizmetin Türk Lirası olarak vergiler dahil peşin satış fiyatı,
c) Vadeye göre faiz ile birlikte ödenecek Türk Lirası olarak toplam satış fiyatı,
d) Faiz miktarı, faizin hesaplandığı yıllık oran ve sözleşmede belirlenen faiz oranının
yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere gecikme faizi oranı,
e) Peşinat tutarı,
f) Ödeme planı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları.
Satıcı veya sağlayıcı, bu bilgilerin sözleşmede yer almasını sağlamak ve taraflar
arasında akdedilen sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye vermekle yükümlüdür. Sözleşmeden
ayrı olarak kıymetli evrak niteliğinde senet düzenlenecekse, bu senet, her bir taksit
ödemesi için ayrı ayrı olacak şekilde ve sadece nama yazılı olarak düzenlenir. Aksi
takdirde, kambiyo senedi geçersizdir.
Taksitle satışlarda; tüketici, borçlandığı toplam miktarı önceden ödeme hakkına
sahiptir. Tüketici aynı zamanda, bir taksit miktarından az olmamak şartıyla bir
veya birden fazla taksit ödemesinde bulunabilir. Her iki durumda da satıcı, ödenen
miktara göre gerekli faiz indirimini yapmakla yükümlüdür.
Satıcı veya sağlayıcı, taksitlerden birinin veya birkaçının ödenmemesi halinde kalan
borcun tümünün ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak; ancak satıcının
veya sağlayıcının bütün edimlerini ifa etmiş olması durumunda ve tüketicinin birbirini
izleyen en az iki taksidi ödemede temerrüde düşmesi ve ödenmeyen taksit toplamının
satış bedelinin en az onda biri olması halinde kullanılabilir. Ancak satıcının veya
sağlayıcının bu hakkını kullanabilmesi için en az bir hafta süre vererek muacceliyet
uyarısında bulunması gerekir.
Sözleşme şartları tüketici aleyhine hiçbir şekilde değiştirilemez.
DEVRE TATİL
MADDE 6/B.- (Ek: 4822 - 6.3.2003 / m.9 - Yürürlük m.38) Devre tatil sözleşmeleri,
en az üç yıl süre için yapılan ve bu süre zarfında yıl içinde, belirli veya belirlenebilecek
ve bir haftadan az olmayacak bir dönem için bir veya daha fazla sayıdaki taşınmazın
kullanım hakkının devri ya da devri taahhüdünü içeren ve bir nüshasının tüketiciye
verilmesi zorunlu, yazılı sözleşme ya da sözleşmeler grubudur.
Devre tatil sözleşmelerine ilişkin usul ve esasları Bakanlık belirler.
PAKET TUR
MADDE 6/C.- (Ek: 4822 - 6.3.2003 / m.10 - Yürürlük m.38) Paket tur sözleşmeleri;
ulaştırma, konaklama ve bunlara yardımcı sayılmayan diğer turistik hizmetlerin en
az ikisinin birlikte, her şeyin dahil olduğu fiyatla satılan veya satış taahhüdü
yapılan ve hizmeti yirmidört saatten uzun bir süreyi kapsayan veya gecelik konaklamayı
içeren ve bir nüshasının tüketiciye verilmesi zorunlu, önceden düzenlenmiş yazılı
sözleşmelerdir.
Paket tur sözleşmelerine ilişkin usul ve esasları Bakanlık belirler.
KAMPANYALI SATIŞLAR
MADDE 7.- Gazete, radyo, televizyon ilanı vesair yollarla halka duyurularak düzenlenen
kampanyalara iştirakçi kabul etmek suretiyle ve malın veya hizmetin bilahare teslim
edilmesi veya yerine getirilmesi vaadiyle yapılan satışlarda, ilan ve taahhüt edilen
mal ve hizmetlerin teslimatının zamanında yapılmaması, fiyat, nitelik ve miktarında
anlaşmalara aykırı davranılması durumunda, satıcı, bayi, acenta, temsilci, imalatçı-üretici
ve ithalatçı müştereken ve müteselsilen sorumludur.
Kampanyalı satış olarak nitelendirilemeyen ancak, malın veya hizmetin bilahare teslim
veya yerine getirilmesi koşuluyla yapılan her türlü satışlar da birinci fıkra hükmüne
tabidir.
Kampanyalı satışlarda satıcı, 6 ncı maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen bilgilere
ek olarak, "kampanya bitiş tarihi" ve "malın ya da hizmetin teslim veya yerine getirilme
tarih ve şekli"ne ilişkin bilgileri de yazılı olarak vermekle yükümlüdür.
Taksitle yapılan kampanyalı satışlarda, 6 ncı maddenin birinci ve ikinci fıkra hükümleri
de uygulanır.
MADDE 7.- (Değişik: 4822 - 6.3.2003 / m.11 - Yürürlük m.38) Kampanyalı satış, gazete,
radyo, televizyon ilanı ve benzeri yollarla tüketiciye duyurularak düzenlenen kampanyalara
iştirakçi kabul edilmesi ve malın veya hizmetin daha sonra teslim veya ifa edilmesi
suretiyle yapılan satımdır.
Kampanyalı satışlar Bakanlığın izni ile yapılır. Bakanlık hangi tür satışların izne
tabi olacağını, ön ödeme, taksit miktarı, teslim süresi, üretici firma garantisi,
yatırılacak teminat ile kampanyalı satışlarda uyulması gereken usul ve esasları
tespit eder.
İlan ve taahhüt edilen mal veya hizmetin teslimatının veya ifasının hiç ya da gereği
gibi yapılmaması durumunda, satıcı, sağlayıcı, bayi, acente, imalatçı-üretici, ithalatçı
ve 10 uncu maddenin beşinci fıkrasına göre kredi veren müteselsilen sorumludur.
(Değişik 3. fıkra: 5582 - 21.2.2007 / m.23) İlan ve taahhüt edilen mal veya hizmetin
teslimatının veya ifasının hiç ya da gereği gibi yapılmaması durumunda, satıcı,
sağlayıcı, bayi, acente, imalatçı-üretici, ithalatçı ve 10 uncu maddenin beşinci
fıkrasına göre kredi veren müteselsilen sorumludur. İlan ve taahhüt edilen konutun
teslimatının hiç, gereği gibi ya da zamanında yapılmaması durumunda, 10/B maddesinin
dokuzuncu fıkrasına göre kredi veren konut finansmanı kuruluşu, satıcı, sağlayıcı,
bayi, acente, imalatçı-üretici, ithalatçı ile birlikte, kullandırdığı kredi miktarı
kadar müteselsilen sorumludur. Konut finansmanı kuruluşları tarafından 10/B maddesinin
dokuzuncu fıkrasına göre verilen kredilerin devrolması halinde dahi, kredi veren
konut finansmanı kuruluşunun sorumluluğu devam eder. Krediyi devralan kuruluş bu
madde kapsamında sorumlu olmaz.
Tüketici kampanyadan ayrılmaya karar verdikten sonra kampanyayı düzenleyen, mal
veya hizmetin tüketiciye teslim tarihini geçmemek şartıyla tüketicinin o ana kadar
ödediği tüm bedeli ödemekle yükümlüdür.
Kampanyayı düzenleyen, kampanyalı satışlarda düzenlenecek yazılı sözleşmede, 6/A
maddesinin ikinci fıkrasında belirtilen bilgilere ek olarak "kampanya bitiş tarihi"
ve "mal veya hizmetin teslim veya yerine getirilme tarih ve şekli"ne ilişkin bilgileri
de içeren sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye vermek zorundadır.
Sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça, ön ödeme tutarı, mal veya hizmetin satış bedelinin
yüzde kırkından fazla olamaz.
Kampanyalı satışlarda malın teslim ya da hizmetin ifa süresi on iki ayı aşamaz.
Konut ve tatil amaçlı taşınmaz mallar için bu süre otuz aydır.
Tüketicinin ödemeye ilişkin tüm edimlerini yerine getirmesi durumunda, malın teslimi
ya da hizmetin ifası, ödemenin bitimini takiben en geç bir ay içinde yapılmak zorundadır.
Kampanyalı taksitle satışlarda 6/A maddesi hükümleri de uygulanır.
KAPIDAN SATIŞLAR
MADDE 8 -Kapıdan satışlar; işyeri, fuar, panayır gibi satış mekanları dışında, önceden
mutabakat olmaksızın yapılan değeri 53,079,000.- (elliüçmilyonyetmişdokuzbin) (*)
Türk Lirasını aşan, tecrübe ve muayene koşullu satışlardır.
______
(*) Madde 8 in 1. fıkrasındaki parasal sınır, 14.12.2002 tarih ve 24963 sayılı R.G.'de
yayımlanan, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının TRKGM - 2002/7 sayılı tebliği ile 1.1.2003'den
geçerli olmak üzere 53,079,000.- (elliüçmilyonyetmişdokuzbin) TL. olarak tesbit
edilmiş ve metne işlenmiştir.
______
Bu tür satışlarda; tüketici, yedi günlük tecrübe ve muayene süresi sonuna kadar
malı kabul veya hiçbir gerekçe göstermeden, reddetmekte serbesttir. Satıcı almış
olduğu bedeli, kıymetli evrakı ve tüketiciyi bu hukukî işlemden dolayı borç altına
sokan her türlü belgeyi, cayma bildiriminin kendisine iadeli taahhütlü mektup ya
da noter aracılığı ile ulaşması veya bizzat teslim edilmesi tarihinden itibaren
10 gün içerisinde tüketiciye iade etmekle ve 20 gün içerisinde de malı geri almakla
yükümlüdür.
Tüketici, malı kendisine teslim anındaki durumu ile geri vermekle ve kullanım söz
konusu ise, kullanma dolayısıyla malın ticarî değerindeki kaybı tazminle yükümlüdür.
Malın tüketicinin zilyedinde bulunması, başlıbaşına bir değer azalmasını ifade etmez.
Mal veya hizmetin iadesi imkânsızlaşmış veya iade amaca aykırı hale gelmişse tüketici,
bu mal veya hizmetten sağladığı fayda kadar bir bedeli satıcıya ödemekle yükümlüdür.
Satıcının mal veya hizmeti işyeri dışında satışa sunması, teamül, ticarî örf veya
adetten ise, bu madde uygulanmaz.
Taksitle yapılan kapıdan satışlarda, ayrıca 6 ncı madde hükümleri de uygulanır.
Birinci fıkrada belirtilen 1.000.000 liralık değer, her yılın Ekim ayı sonunda Devlet
İstatistik Enstitüsü'nün Toptan Eşya Fiyatları Endeksinde meydana gelen ortalama
fiyat artışı oranında artar. Bu durum, Bakanlıkça her yıl Aralık ayı içinde Resmî
Gazetede ilan edilir.
MADDE 8.- (Değişik: 4822 - 6.3.2003 / m.12 - Yürürlük m.38) Kapıdan satış; işyeri,
fuar, panayır gibi satış mekanları dışında yapılan satımlardır.
Bakanlık, kapıdan satış yapacaklarda aranılacak nitelikleri, bu Kanuna tabi olan
ve olmayan kapıdan satışları ve kapıdan satışlara ilişkin uygulama usul ve esaslarını
belirler.
Bu tür satışlarda; tüketici, teslim aldığı tarihten itibaren yedi gün içinde malı
kabul etmekte veya hiçbir gerekçe göstermeden ve hiçbir yükümlülük altına girmeden
reddetmekte serbesttir. Hizmetlerin satımında ise bu süre, sözleşmenin imzalandığı
tarihten itibaren başlar. Bu süre dolmadan satıcı veya sağlayıcı, kapıdan satış
işlemine konu mal veya hizmet karşılığında tüketiciden herhangi bir isim altında
ödeme yapmasını veya borç altına sokan herhangi bir belge vermesini isteyemez. Satıcı,
cayma bildirimi kendisine ulaştığı andan itibaren yirmi gün içerisinde malı geri
almakla yükümlüdür.
Tüketici, malın mutat kullanımı sebebiyle meydana gelen değişiklik ve bozulmalarından
sorumlu değildir.
Taksitle yapılan kapıdan satışlarda 6/A maddesi, kampanyalı kapıdan satışlarda 7
nci madde hükümleri ayrıca uygulanır.
KAPIDAN SATIŞLARDA SATICININ YÜKÜMLÜLÜĞÜ
MADDE 9 - Kapıdan satışlarda satıcı, hazırladığı sözleşme, fatura veya tesellüm
makbuzu ile birlikte en az 12 punto siyah koyu harflerle yazılmış "Tüketicinin hiçbir
hukukî ve cezaî sorumluluk üstlenmeksizin ve hiçbir gerekçe göstermeksizin yedi
gün içerisinde malı reddederek alım-satım işleminden cayma hakkının var olduğunu
ve cayma ihbarının satıcıya bildirimi tarihinden itibaren on gün içinde de tüketicinin
vermiş olduğu bedelin, kıymetli evrakın ve tüketiciyi bu hukukî işlemden dolayı
borç altına sokan her türlü belgenin satıcı tarafından iade edileceği"ni bildiren
bir belgeyi; sahip olduğu hakların kendisine anlatıldığını, cayma hakkını açıklayan
belgenin kendisine teslim edilip satıcının açık adresinin bildirilmiş olduğunu beyan
eden ve tüketici tarafından da imzalanmış olan bir tutanak karşılığında tüketiciye
vermekle yükümlüdür.
Satıcı tüketiciden almış olduğu imzalı belgeyi bir uyuşmazlık halinde mahkemeye
ibraz etmekle yükümlüdür. Satıcının bu belgeyi ibraz edememesi ya da ibraz etmemesi
halinde, satıcının bu belgede belirtilmiş olan borçlarını yerine getirmemiş olduğu
kabul edilir.
KAPIDAN SATIŞLARDA SATICININ VE SAĞLAYICININ YÜKÜMLÜLÜĞÜ
MADDE 9.- (Değişik madde ve başlığı: 4822 - 6.3.2003 / m.13 - Yürürlük m.38) Kapıdan
satış sözleşmelerinde, sözleşmede bulunması gereken diğer unsurlara ilave olarak
mal veya hizmetin nitelik ve niceliğine ilişkin açıklayıcı bilgiler, cayma bildiriminin
yapılacağı açık adres ve en az on altı punto ve koyu siyah harflerle yazılmış aşağıdaki
ibare yer almak zorundadır:
Tüketicinin hiçbir hukuki ve cezai sorumluluk üstlenmeksizin ve hiçbir gerekçe göstermeksizin
teslim aldığı veya sözleşmenin imzalandığı tarihten itibaren yedi gün içeresinde
malı veya hizmeti reddederek sözleşmeden cayma hakkının var olduğunu ve cayma bildiriminin
satıcı/sağlayıcıya ulaşması tarihinden itibaren malı geri almayı taahhüt ederiz.
Tüketici, sahip olduğu haklarının da yazılı bulunduğu sözleşmeyi imzalar ve kendi
el yazısı ile tarihini yazar. Satıcı veya sağlayıcı, bu bilgilerin sözleşmede yer
almasını sağlamak ve taraflar arasında akdedilen sözleşmenin bir nüshasını tüketiciye
vermekle yükümlüdür.
Bu madde hükümlerine göre düzenlenmiş bir sözleşmenin ve malın tüketiciye teslim
edildiğini ispat satıcıya veya sağlayıcıya aittir. Aksi takdirde, tüketici cayma
hakkını kullanmak için yedi günlük süre ile bağlı değildir.
MESAFELİ SÖZLEŞMELER
MADDE 9/A.- (Ek: 4822 - 6.3.2003 / m.14 - Yürürlük m.38) Mesafeli sözleşmeler; yazılı,
görsel, telefon ve elektronik ortamda veya diğer iletişim araçları kullanılarak
ve tüketicilerle karşı karşıya gelinmeksizin yapılan ve malın veya hizmetin tüketiciye
anında veya sonradan teslimi veya ifası kararlaştırılan sözleşmelerdir.
Mesafeli satış sözleşmesinin akdinden önce, ayrıntıları Bakanlıkça çıkarılacak tebliğle
belirlenecek bilgilerin tüketiciye verilmesi zorunludur. Tüketici, bu bilgileri
edindiğini yazılı olarak teyit etmedikçe sözleşme akdedilemez. Elektronik ortamda
yapılan sözleşmelerde teyid işlemi, yine elektronik ortamda yapılır.
Satıcı ve sağlayıcı, tüketicinin siparişi kendisine ulaştığı andan itibaren otuz
gün içerisinde edimini yerine getirir. Bu süre, tüketiciye daha önceden yazılı olarak
bildirilmek koşuluyla en fazla on gün uzatılabilir.
Satıcı veya sağlayıcı elektronik ortamda tüketiciye teslim edilen gayri maddi malların
veya sunulan hizmetlerin teslimatının ayıpsız olarak yapıldığını ispatla yükümlüdür.
Cayma hakkı süresince sözleşmeye konu olan mal veya hizmet karşılığında tüketiciden
herhangi bir isim altında ödeme yapmasının veya borç altına sokan herhangi bir belge
vermesinin istenemeyeceğine ilişkin hükümler dışında kapıdan satışlara ilişkin hükümler
mesafeli sözleşmelere de uygulanır.
Satıcı veya sağlayıcı cayma bildiriminin kendisine ulaştığı tarihten itibaren on
gün içinde almış olduğu bedeli, kıymetli evrakı ve tüketiciyi bu hukuki işlemden
dolayı borç altına sokan her türlü belgeyi iade etmek ve yirmi gün içerisinde de
malı geri almakla yükümlüdür.
TÜKETİCİ KREDİSİ
MADDE 10 - Tüketicilerin banka veya benzeri finans kurumlarına bir mal veya hizmeti
satın almak amacıyla tüketici kredisi almak için başvurmaları durumunda banka veya
finansman kuruluşları ile tüketicileri arasında yazılı bir sözleşmenin yapılması
ve bu sözleşmenin bir nüshasının da tüketiciye verilmesi zorunludur. Taraflar arasında
akdedilen sözleşmede öngörülen kredi şartları, sözleşme süresi içerisinde tüketici
aleyhine değiştirilemez. Sözleşmede;
a) Faizin hesaplandığı yıllık oran,
b) Ödeme tarihleri, anapara, faiz, fon ve diğer masrafların ayrı ayrı belirtildiği
ödeme planı,
c) Tüketici kredisi tutarı,
d) Faiz ve diğer unsurlarla birlikte toplam borç tutarı,
e) İstenecek teminatlar,
f) Gecikme faizi oranı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukukî sonuçları,
h) Kredinin vadesinden önce kapatılmasına ilişkin şartlar,
Aranır.
Tüketici, banka veya finans kurumlarına borçlandığı toplam miktarı önceden ödeyebileceği
gibi aynı zamanda vadesi gelmemiş bir ya da birden çok taksit ödemesinde de bulunabilir.
Her iki durumda da banka veya finans kurumları, ödenen miktara göre gerekli faiz,
komisyon indirimini yapmakla yükümlüdürler. Banka veya finans kurumlarının, tüketici
kredisini, belirli bir mal veya hizmetin satın alınması ya da belirli bir satıcı
ile yapılacak hukukî işlem koşulu ile vermeleri durumunda bunlar, satılan malın
ayıbından ötürü tüketiciye karşı satıcı ile müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.
MADDE 10.- (Değişik: 4822 - 6.3.2003 / m.15 - Yürürlük m.38) Tüketici kredisi, tüketicilerin
bir mal veya hizmet edinmek amacıyla kredi verenden nakit olarak aldıkları kredidir.
Tüketici kredisi sözleşmesinin yazılı olarak yapılması ve bu sözleşmenin bir nüshasının
tüketiciye verilmesi zorunludur. Taraflar arasında akdedilen sözleşmede öngörülen
kredi şartları, sözleşme süresi içerisinde tüketici aleyhine değiştirilemez.
Sözleşmede;
a) Tüketici kredisi tutarı,
b) Faiz ve diğer unsurlarla birlikte toplam borç tutarı,
c) Faizin hesaplandığı yıllık oran,
d) Ödeme tarihleri, anapara, faiz, fon ve diğer masrafların ayrı ayrı belirtildiği
ödeme planı,
e) İstenecek teminatlar,
f) Akdi faiz oranının yüzde otuz fazlasını geçmemek üzere gecikme faizi oranı,
g) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları,
h) Kredinin vadesinden önce kapatılmasına ilişkin şartlar,
ı) Kredinin yabancı para birimi cinsinden kullandırılması durumunda, geri ödemeye
ilişkin taksitlerin ve toplam kredi tutarının hesaplanmasında, hangi tarihteki kurun
dikkate alınacağına ilişkin şartlar,
Yer alır.
Kredi veren, taksitlerden birinin veya birkaçının ödenmemesi halinde kalan borcun
tümünün ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak; ancak kredi verenin bütün
edimlerini ifa etmiş olması durumunda ve tüketicinin birbirini izleyen en az iki
taksidi ödemede temerrüde düşmesi halinde kullanılabilir. Ancak kredi verenin bu
hakkını kullanabilmesi için en az bir hafta süre vererek muacceliyet uyarısında
bulunması gerekir. Tüketici kredisinin teminatı olarak şahsi teminat verildiği hallerde,
kredi veren, asıl borçluya başvurmadan, kefilden borcun ifasını isteyemez.
Tüketici, kredi verene borçlandığı toplam miktarı önceden ödeyebileceği gibi aynı
zamanda vadesi gelmemiş bir ya da birden çok taksit ödemesinde de bulunabilir. Her
iki durumda da kredi veren, ödenen miktara göre gerekli faiz ve komisyon indirimini
yapmakla yükümlüdür. Bakanlık ödenen miktara göre gerekli faiz ve komisyon indiriminin
ne oranda yapılacağının usul ve esaslarını belirler.
Kredi verenin, tüketici kredisini, belirli marka bir mal veya hizmet satın alınması
ya da belirli bir satıcı veya sağlayıcı ile yapılacak satış sözleşmesi şartı ile
vermesi durumunda satılan malın veya hizmetin hiç ya da zamanında teslim veya ifa
edilmemesi halinde kredi veren tüketiciye karşı satıcı veya sağlayıcı ile birlikte
müteselsilen sorumlu olur.
Kredi verenin ödemeleri bir kıymetli evraka bağlaması ya da krediyi kıymetli evrak
kabul etmek suretiyle teminat altına alması yasaktır. Bu yasağa rağmen tüketiciden
bir kıymetli evrak alınacak olursa, tüketici bu kıymetli evrakı kredi verenden geri
istemek hakkına sahiptir. Ayrıca, kredi veren kıymetli evrakın ciro edilmesi sebebiyle
tüketicinin uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlüdür.
KREDİ KARTLARI
MADDE 10/A.- (Ek: 4822 - 6.3.2003 / m.16 - Yürürlük m.38) Kredi kartı ile mal veya
hizmet alımı sonucu nakdi krediye dönüşen veya kredi kartı ile nakit çekim suretiyle
kullanılan krediler de 10 uncu madde hükümlerine tabidir. Ancak, bu tür krediler
hakkında 10 uncu maddenin ikinci fıkrasının (a), (b), (h) ve (ı) bentleri ile dördüncü
fıkra hükmü uygulanmaz.
Kredi veren tarafından tüketiciye gönderilen dönemsel hesap özetleri, 10 uncu maddenin
ikinci fıkrasının (d) bendinde öngörülen ödeme planı hükmündedir. Dönemsel hesap
özetinde yer alan asgari ödeme tutarının vadesinde ödenmemesi halinde; tüketici,
10 uncu maddenin (f) bendinde yer alan gecikme faizi dışında herhangi bir isim altında
yükümlülük altına sokulamaz.
Kredi veren faiz artırımını otuz gün önceden tüketiciye bildirmek zorundadır. Kredi
veren tarafından artırılan faiz oranı geriye dönük olarak uygulanamaz. Tüketici
bildirim tarihinden itibaren en geç altmış gün içinde tüm borcu ödeyip kredi kullanmaya
son verdiği takdirde faiz artışından etkilenmez.
Mal veya hizmetin kredi kartı ile satın alındığı durumlarda, satıcı veya sağlayıcı,
tüketiciden komisyon veya benzeri bir isim altında ilave ödemede bulunmasını isteyemez.
Konut Finansmanı Sözleşmeleri
MADDE 10/B.- (Ek: 5582 - 21.2.2007 / m.24) Konut finansmanı kuruluşları tüketicilere
sözleşme öncesinde kredi veya finansal kiralama işlemleri ile ilgili genel bilgiler
vermek ve tüketiciye teklif ettikleri kredi veya finansal kiralama sözleşmesinin
koşullarını içeren Sözleşme Öncesi Bilgi Formu vermek zorundadır. Tüketici teklifi
kabul edip etmemekte serbesttir.
Konut finansmanı kuruluşları tarafından verilecek genel bilgilerin kapsamı ve Sözleşme
Öncesi Bilgi Formunun standartları ilgili birliklerin görüşü alınmak suretiyle Bakanlık
tarafından belirlenir. Sözleşme Öncesi Bilgi Formunun tüketiciye verilmesini takip
eden bir iş günü geçmeden imzalanan sözleşme geçersizdir.
Konut finansmanı sözleşmelerinin yazılı olarak yapılması ve bu sözleşmenin bir nüshasının
tüketiciye verilmesi zorunludur. Taraflar arasında akdedilen sözleşmede öngörülen
şartlar, sözleşme süresi içerisinde tüketici aleyhine değiştirilemez.
Borçlunun temerrüde düşmesi halinde konut finansmanı kuruluşu borçluya temerrüt
tarihinden itibaren beş iş günü içerisinde iadeli taahhütlü posta yoluyla bildirimde
bulunmakla yükümlüdür.
Konut finansmanı kuruluşu, geri ödemelerin yapılmaması halinde kalan borcun tümünün
ifasını talep etme hakkını saklı tutmuşsa, bu hak ancak tüketicinin birbirini izleyen
en az iki ödemede temerrüde düşmesi halinde kullanılabilir. Konut finansmanı kuruluşunun
bu hakkını kullanabilmesi için en az bir ay süre vererek muacceliyet uyarısında
bulunması gerekir.
Finansal kiralama işlemlerinde, tüketicinin muacceliyet uyarısında verilen sürenin
sona ermesini takiben, konut finansmanı kuruluşu kalan borcun tamamını ifa etme
hakkını kullanmak üzere finansal kiralama sözleşmesini feshettiği takdirde, konutu
derhal satışa çıkarmakla yükümlüdür. Konut finansmanı kuruluşu satış öncesinde konut
için 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 22 nci maddesinin birinci fıkrasının
(r) bendi uyarınca yetki verilmiş kişi veya kurumlara kıymet takdiri yaptırtır.
Takdir edilen kıymet, satıştan en az on iş günü önce tüketiciye bildirilir. Konut
finansmanı kuruluşu takdir edilen kıymeti dikkate alarak basiretli bir tacir gibi
davranmak suretiyle konutun satışını gerçekleştirir. Tüketici, konut finansmanı
kuruluşunun zararının konutun satışından elde edilen bedeli aşan kısmından sorumludur.
Konutun satışından elde edilen bedelin kalan borcu aşması halinde aşan kısım tüketiciye
ödenir. Konut finansmanına yönelik finansal kiralama işlemlerinde 3226 sayılı Finansal
Kiralama Kanunu'nun 7, 25 ve 31 inci maddeleri uygulanmaz.
Konutun satışının gerçekleştirilmesi ve elde edilen bedelin kalan borcu aşan kısmının
tüketiciye ödenmesini takiben tüketici veya zilyedliğin devredilmiş olması halinde
zilyedliği elinde bulunduran üçüncü şahıslar konutu tahliye etme yükümlülüğü altındadır.
Konutun tahliye edilmemesi halinde konut sahibi 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun
26 ncı ve 27 nci maddeleri uyarınca tüketici veya zilyedliğin devredilmiş olması
halinde zilyedliği elinde bulunduran üçüncü şahıslar aleyhine icra yoluna başvurabilir.
Kullanılan finansmanın teminatı olarak şahsi teminat verildiği hallerde, konut finansmanı
kuruluşu asıl borçluya ve diğer teminatlara başvurmadan, kefilden borcun ifasını
isteyemez.
2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 38/A maddesinin birinci fıkrasında tanımlı
konut finansmanından kaynaklanan işlemlerde kredi veren konut finansmanı kuruluşu,
krediyi belirli bir konutun satın alınması ya da belirli bir satıcı ile yapılacak
satış sözleşmesi şartı ile vermesi durumunda, konutun hiç ya da zamanında teslim
edilmemesi halinde kredi veren satıcı ile birlikte, tüketiciye karşı, kullandırılan
kredi miktarı kadar müteselsilen sorumlu olur. Konut finansmanı kuruluşları tarafından
verilen kredilerin ipotek finansmanı kuruluşlarına, konut finansmanı fonlarına veya
ipotek teminatlı menkul kıymet teminat havuzlarına devrolması halinde dahi, kredi
veren konut finansmanı kuruluşunun sorumluluğu devam eder. Krediyi devralan kuruluş
bu madde kapsamında sorumlu olmaz.
Konut finansmanı kuruluşunun ödemeleri bir kıymetli evraka bağlaması ya da kıymetli
evrak kabul etmek suretiyle teminat altına alması yasaktır. Bu yasağa rağmen tüketiciden
bir kıymetli evrak alınacak olursa, tüketici bu kıymetli evrakı konut finansmanı
kuruluşundan geri isteme hakkına sahiptir. Ayrıca, konut finansmanı kuruluşu kıymetli
evrakın başkasına devri sebebiyle tüketicinin uğradığı zararı tazmin etmekle yükümlüdür.
Kredilerde geri ödeme tutarlarının, finansal kiralama işlemlerinde ise kira bedellerinin
anaparayı aşan kısmı bu madde kapsamında faiz olarak kabul edilir.
Sözleşmede belirtilmek suretiyle konut finansmanına yönelik kredilerde ve finansal
kiralama işlemlerinde faiz oranı sabit, değişken veya aynı kredi için her iki yöntem
esas alınmak suretiyle belirlenebilir. Oranın sabit olarak belirlenmesi halinde
sözleşmede başlangıçta belirlenen oran her iki tarafın ortak rızası dışında değiştirilemez.
Oranın değişken olarak belirlenmesi halinde ise, başlangıçta sözleşmede belirlenen
oran, dönemsel geri ödeme tutarı yine başlangıçta sözleşmede belirlenecek olan azami
dönemsel geri ödeme tutarını aşmamak koşuluyla ve yine sözleşmede belirlenecek yurt
içinde veya yurt dışında genel kabul görmüş ve yaygın olarak kullanılan bir endeks
baz alınarak değiştirilebilir. Oranların değişken olarak belirlenmesi halinde bu
yöntemin muhtemel etkileri konusunda tüketicilerin bilgilendirilmesi şarttır. Bu
amaçlarla kullanılabilecek referans faizler ve endeksler Türkiye Cumhuriyet Merkez
Bankası, tüketicilerin bilgilendirilme yöntemlerine ilişkin usul ve esaslar ise
Bakanlık tarafından belirlenir.
Tüketici, konut finansmanı kuruluşuna borçlandığı toplam miktarı önceden ödeyebileceği
gibi aynı zamanda bir ya da birden çok ödemeyi vadesinden önce yapabilir. Her iki
durumda da konut finansmanı kuruluşu, vadesinden önce ödenen taksitler için gerekli
faiz indirimini yapmakla yükümlüdür. Ödenen miktara göre gerekli faiz indiriminin
ve kredinin tüketiciye yıllık maliyet oranının hesaplanmasında Bakanlık tarafından
çıkartılan ilgili yönetmelik hükümleri uygulanır.
Faiz oranının sabit olarak belirlenmesi halinde, sözleşmede yer verilmek suretiyle,
bir ya da birden fazla ödemenin vadesinden önce yapılması durumunda konut finansmanı
kuruluşu tarafından tüketiciden erken ödeme ücreti talep edilebilir. Erken ödeme
ücreti gerekli faiz indirimi yapılarak hesaplanan ve tüketici tarafından konut finansmanı
kuruluşuna erken ödenen tutarın yüzde ikisini geçemez. Oranların değişken olarak
belirlenmesi halinde tüketiciden erken ödeme ücreti talep edilemez.
Konut finansmanı sözleşmelerinde asgari olarak aşağıdaki unsurlara yer verilmesi
zorunludur:
a) Konut kredisi sözleşmeleri için kredi tutarı, finansal kiralama sözleşmeleri
için toplam kira bedeli,
b) Kredi sözleşmeleri için üzerine ipotek tesis edilen konuta, finansal kiralama
sözleşmeleri için finansal kiralamaya konu olan konuta ilişkin bilgiler,
c) Yıllık faiz oranı ve yıllık maliyet oranı (değişken faizli sözleşmelerde yıllık
faiz oranı ve yıllık maliyet oranı başlangıç ve azami faiz oranı için ayrı ayrı
hesaplanır),
d) Toplam borç tutarının anapara, faiz ve diğer giderler itibarıyla dağılımı (değişken
faizli sözleşmelerde başlangıç faiz oranı veya kira bedeli ve azami faiz oranı veya
kira bedeli esas alınarak hesaplanacak toplam borç tutarları),
e) Değişken faizli sözleşmelerde baz alınan endeks ve faiz oranındaki veya kira
bedellerindeki değişmenin hesaplanma yöntemi,
f) İlk yıl için dönemsel olarak, kalan yıllar için yıllık olarak hazırlanan, ödenen
anapara, ödenen faiz, diğer giderler, kalan anapara, ilgili dönemler için geri ödeme
veya kira bedellerinin yer aldığı ödeme planı (Değişken faizli sözleşmelerde, başlangıç
ve azami faiz oranları kullanılarak iki ayrı ödeme planı oluşturulur.),
g) Geri ödeme veya kira ödeme sayısı, ödeme tarihleri, belirlenen ödeme tarihinin
resmi tatile gelmesi durumunda ödemelerin ne zaman yapılacağı, ilk ve son ödeme
tarihleri,
h) İstenecek teminatlar,
i) Ödemelerde temerrüde düşülmesi halinde, kredi sözleşmeleri için akdi faiz oranının
(değişken faizli sözleşmelerde cari faiz oranının) yüzde otuz fazlasını geçmemek
üzere gecikme faizi oranı, finansal kiralama sözleşmeleri için uygulanacak gecikme
faiz oranı,
j) Borçlunun temerrüde düşmesinin hukuki sonuçları,
k) Kredi geri ödemelerinin veya kira ödemelerinin vadesinden önce yapılmasına ilişkin
şartlar ve sabit faizli sözleşmelerde erken ödeme ücreti öngörülmekte ise hesaplanmasına
ilişkin esaslar,
l) Kredinin veya kira bedellerinin yabancı para birimi cinsinden belirlenmesi durumunda,
kira ve geri ödeme tutarları ile toplam borç tutarının hesaplanmasında, hangi tarihteki
kurun dikkate alınacağına ilişkin şartlar,
m) Sözleşmeye konu olan konutta kıymet takdiri yapılmasını gerektirebilecek haller
ve kıymet takdirinin kimler tarafından yapılabileceği,
n) Varsa sözleşmeye konu olan konuta ilişkin sigorta bilgileri.
Tüketiciye gönderilecek dönemsel ödeme dekontlarında ödemelerin onbeşinci fıkranın
(d) bendinde yer aldığı şekliyle dağılımına ve kalan borç miktarına yer verilir.
Bu maddenin uygulanmasında, konut yapı kooperatiflerinin gerçek kişi ortakları tüketici
kabul edilir.
SÜRELİ YAYINLAR
MADDE 11 - Süreli yayınlara abone olan tüketiciler, abonelik sözleşmesinde yer alan
fiyat ve niteliğe ilişkin koşullara aykırı davranılması hallerinde, abone işlemlerini
yapan sorumlu kişiye ya da yayın kurumuna isteklerini yazılı olarak bildirmek kaydıyla
aboneliklerine tek taraflı son verebilirler. Yayıncı, abone ücretinin geri kalan
kısmını hiçbir kesinti yapmaksızın 15 gün içinde iade etmekle yükümlüdür.
Tüketicinin aboneliğine son verme isteği; yazılı bildirimin satıcıya ulaştığı tarihten
itibaren günlük yayınlarda 15 gün, haftalık yayınlarda 1 ay, aylık yayınlarda 3
ay sonra yürürlüğe girer.
Daha uzun süreli yayınlarda ise, bildirimden sonraki ilk yayını müteakiben yürürlüğe
konulur.
(Ek fıkra: 4226 - 15.1.1997) Süreli yayın kuruluşlarınca düzenlenen ve her ne amaç
ve şekilde olursa olsun, bilet, kupon, iştirak numarası, oyun çekiliş ve benzeri
yollarla süreli yayın dışında ikinci bir ürün verilmesinin taahhüt edildiği kampanyalarda;
kitap, dergi, ansiklopedi, afiş, bayrak, poster, sözlü veya görüntülü manyetik bant
veya optik disk gibi süreli yayıncılık amaçlarına aykırı olmayan kültürel ürünler
dışında hiçbir mal ya da hizmetin taahhüdü ve dağıtımı yapılamaz. Her halukarda
bu mal veya hizmetin piyasa değeri, tüketicinin ilgili kampanya süresince süreli
yayını satın almak için ödediği toplam bedelin % 50’sini aşamaz ve bu şekildeki
kampanyaların süresi 60 günü geçemez. Kampanya konusu mal veya hizmet bedelinin
bir bölümünün tüketici tarafından karşılanması, bu mal veya hizmetin ikinci ürün
sayılmasına engel değildir.
(Ek fıkra: 4226 - 15.1.1997) Kampanya süresince, süreli yayının satış fiyatı ikinci
ürün olarak verilmesi taahhüt edilen mal veya hizmetin yol açtığı maliyet artışı
nedeniyle artırılamaz. Kampanya konusu mal veya hizmet taahhüdü ve dağıtımı bölünerek
yapılamayacağı gibi, bu mal veya hizmetin ayrılmaz ya da tamamlayıcı parçaları da
ayrı bir kampanya konusu haline getirilemez. Bu Kanunun uygulanmasında, ikinci ürün
olarak verilmesi taahhüt edilen her bir mal veya hizmete ilişkin işlemler bağımsız
bir kampanya olarak kabul edilir.
MADDE 11.- (Değişik: 4822 - 6.3.2003 / m.17 - Yürürlük m.38) Süreli yayın kuruluşlarınca
düzenlenen ve her ne amaç ve şekilde olursa olsun, bilet, kupon, iştirak numarası,
oyun, çekiliş ve benzeri yollarla süreli yayın dışında ikinci bir ürün ve/veya hizmetin
verilmesinin taahhüt edildiği durumlarda; kitap, dergi, ansiklopedi, afiş, bayrak,
poster, sözlü veya görüntülü manyetik bant veya optik disk gibi süreli yayıncılık
amaçlarına aykırı olmayan kültürel ürünler dışında hiçbir mal ya da, hizmetin taahhüdü
ve dağıtımı yapılamaz. Bu amaçla kampanya düzenlenmesi halinde; kampanya süresi
altmış günü geçemez. Kampanya konusu mal veya hizmet bedelinin bir bölümünün tüketici
tarafından karşılanması istenemez.
Süreli yayın kuruluşu, kampanyaya ait reklam ve ilanlarında, kampanya konusu mal
veya hizmetin Türkiye genelinde teslim ve ifa tarihlerine ilişkin programını ilan
etmek ve kampanya konusu mal veya hizmetin teslim ve ifasını, kampanyanın bitiminden
itibaren otuz gün içinde yerine getirmek zorundadır.
Kampanya süresince, süreli yayının satış fiyatı, ikinci ürün olarak verilmesi taahhüt
edilen mal veya hizmetin yol açtığı maliyet artışı nedeniyle artırılamaz. Kampanya
konusu mal veya hizmet taahhüdü ve dağıtımı bölünerek yapılamayacağı gibi, bu mal
veya hizmetin ayrılmaz ya da tamamlayıcı parçaları da ayrı bir kampanya konusu haline
getirilemez. Bu Kanunun uygulamasında, ikinci ürün olarak verilmesi taahhüt edilen
her bir mal veya hizmete ilişkin işlemler bağımsız bir kampanya olarak kabul edilir.
Süreli yayın kuruluşları tarafından düzenlenmeyen, ancak süreli yayınla doğrudan
veya dolaylı irtibatlandırılan kampanyalar da bu hükümlere tabidir.
ABONELİK SÖZLEŞMELERİ
MADDE 11/A.- (Ek: 4822 - 6.3.2003 / m.18 - Yürürlük m.38) Her türlü abonelik sözleşmelerine
taraf olan tüketiciler, isteklerini satıcıya yazılı olarak bildirmek kaydıyla aboneliklerine
tek taraflı son verebilirler.
Satıcı tüketicinin aboneliğe son verme isteğini, yazılı bildirimin kendisine ulaştığı
tarihten itibaren en geç yedi gün içinde yerine getirmekle yükümlüdür.
Süreli yayın aboneliğine son verme isteği ise; yazılı bildirimin satıcıya ulaştığı
tarihten itibaren günlük yayınlarda onbeş gün, haftalık yayınlarda bir ay, aylık
yayınlarda üç ay sonra yürürlüğe girer. Daha uzun süreli yayınlarda ise, bildirimden
sonraki ilk yayını müteakiben yürürlüğe konulur.
Satıcı, abone ücretinin geri kalan kısmını hiçbir kesinti yapmaksızın onbeş gün
içinde iade etmekle yükümlüdür.
ETİKET
MADDE 12 - Ticaret konusu olan ve perakende satışa arz edilen malların veya ambalajlarının
yahut kaplarının üzerine kolaylıkla görülebilir, okunabilir şekilde o malın menşei,
cinsi ve fiyatı hakkında bilgileri içeren etiket konulması, etiket konulması mümkün
olmayan hallerde aynı bilgileri kapsayan listelerin görülebilecek şekilde uygun
yerlere asılması zorunludur. Hizmetlerin tarife ve fiyatlarını gösteren listeler
de birinci fıkraya göre düzenlenerek asılır.
Bakanlık, etiket ve tarife listelerinin şeklini, içeriğini, usul ve esaslarını bir
yönetmelikle düzenler.
Belediyeler, bu madde hükümlerinin uygulanması ve izlenmesine ilişkin işleri yürütmekle
görevlidirler.
FİYAT ETİKETİ
MADDE 12.- (Değişik madde ve başlığı: 4822 - 6.3.2003 / m.19 - Yürürlük m.38) Perakende
satışa arz edilen malların veya ambalajlarının yahut kaplarının üzerine kolaylıkla
görülebilir, okunabilir şekilde o malla ilgili tüm vergiler dahil fiyat, üretim
yeri ve ayırıcı özelliklerini içeren etiket konulması, etiket konulması mümkün olmayan
hallerde aynı bilgileri kapsayan listelerin görülebilecek şekilde uygun yerlere
asılması zorunludur.
Hizmetlerin tarife ve fiyatlarını gösteren listeler de birinci fıkraya göre düzenlenerek
asılır.
Etiket, fiyat ve tarife listelerinde belirtilen fiyat ile kasa fiyatı arasında fark
olması durumunda tüketici lehine olan fiyat üzerinden satış yapılır.
Fiyatı; Bakanlar Kurulu, kamu kurum ve kuruluşları veya kamu kurumu niteliğinde
meslek kuruluşları tarafından belirlenen mal veya hizmetlerin, belirlenen bu fiyatın
üzerinde bir fiyatla satışa sunulması yasaktır.
Bakanlık, etiket ve tarife listelerinin şeklini, içeriğini, usul ve esaslarını bir
yönetmelikle düzenler. Bakanlık ve belediyeler, bu madde hükümlerinin uygulanması
ve izlenmesine ilişkin işleri yürütmekle ayrı ayrı görevlidirler.
GARANTİ BELGESİ
MADDE 13 - İthalatçı veya imalatçı firmalar ithal ettikleri veya ürettikleri sanayi
malları için garanti belgesi düzenlemek zorundadırlar.
Garanti belgesinin tekemmül ettirelerek tüketiciye verilmesi sorumluluğu, tüketicinin
malı satın aldığı satıcı, bayi, acenta ya da temsilciliklere aittir. Garanti süresi
malın teslim tarihinden itibaren başlar ve asgari bir yıldır. Garanti belgeleri,
satın alınan mala ilişkin faturanın tarih ve sayısı ile bandrol ve seri numarasını
içermek zorundadır.
Satıcı; garanti belgesi kapsamındaki malların, garanti süresi içerisinde, gerek
malzeme ve işçilik gerekse montaj hatalarından dolayı arızalanması halinde malı
işçilik masrafı, değiştirilen parça bedeli ya da başka herhangi bir ad altında hiçbir
ücret talep etmeksizin tamir ile yükümlüdür.
Garanti süresi içerisinde sık sık arızalanması sonucu maldan yararlanamamanın süreklilik
arzetmesi veya tamiri için gereken azami sürenin aşılması hallerinde, tüketici,
malın ücretsiz olarak yenisi ile değiştirilmesini satıcıdan talep edebilir. Satıcı
bu talebi reddedemez.
Tüketicinin bu talebine karşı satıcı, bayi, acenta, imalatçı-üretici ve imalatçı
müştereken ve müteselsilen sorumludurlar.
Tüketicinin malı kullanım kılavuzunda yeralan hususlara aykırı kullanmasından kaynaklanan
arızalar, iki ve üçüncü fıkra hükümleri kapsamı dışındadır.
Bakanlık, hangi sanayi mallarının garanti belgesi ile satılmak zorunda bulunduğunu
ve bu malların arızalarının tamiri için gereken azami süreleri Türk Standartları
Enstitüsü ile birlikte müştereken tespit ve ilanla görevlidir.
MADDE 13.- (Değişik: 4822 - 6.3.2003 / m.20 - Yürürlük m.38) İmalatçı veya ithalatçılar
ithal ettikleri veya ürettikleri sanayi malları için Bakanlıkça onaylı garanti belgesi
düzenlemek zorundadır. Mala ilişkin faturanın tarih ve sayısını içeren garanti belgesinin
tekemmül ettirilerek tüketiciye verilmesi sorumluluğu satıcı, bayi veya acenteye
aittir. Garanti süresi malın teslim tarihinden itibaren başlar ve asgari iki yıldır.
Ancak, özelliği nedeniyle bazı malların garanti şartları, Bakanlıkça başka bir ölçü
birimi ile belirlenebilir.
Satıcı; garanti belgesi kapsamındaki malların, garanti süresi içerisinde arızalanması
halinde malı işçilik masrafı, değiştirilen parça bedeli ya da başka herhangi bir
ad altında hiçbir ücret talep etmeksizin tamir ile yükümlüdür.
Tüketici onarım hakkını kullanmışsa, garanti süresi içerisinde sık arızalanması
nedeniyle maldan yararlanamamanın süreklilik arz etmesi veya tamiri için gereken
azami sürenin aşılması veya tamirinin mümkün bulunmadığının anlaşılması hallerinde,
4 üncü maddede yer alan diğer seçimlik haklarını kullanabilir. Satıcı bu talebi
reddedemez. Tüketicinin bu talebinin yerine getirilmemesi durumunda satıcı, bayi,
acente, imalatçı-üretici ve ithalatçı müteselsilen sorumludur.
Tüketicinin malı kullanım kılavuzunda yer alan hususlara aykırı kullanmasından kaynaklanan
arızalar, iki ve üçüncü fıkra hükümleri kapsamı dışındadır.
Bakanlık, hangi sanayi mallarının garanti belgesi ile satılmak zorunda bulunduğunu
ve bu malların arızalarının tamiri için gereken azami süreleri Türk Standartları
Enstitüsünün görüşünü alarak tespit ve ilanla görevlidir.
TANITMA VE KULLANMA KILAVUZU
MADDE 14 - Sanayi mallarından ithal edilmiş olanların, bakım, onarım ve kullanılmasına
ait tanıtma ve kullanım kılavuzlarının aslına uygun Türkçe tercümeleriyle, yurtiçinde
üretilenlerin bakım, onarım ve kullanılmasını gösterir Türkçe tanıtım ve kullanım
kılavuzlarıyla birlikte satılması zorunludur. Bakanlık, sanayi mallarından hangilerinin
tanıtma ve kullanım kılavuzu ile satılmak zorunda bulunduğunu Türk Standartları
Enstitüsü ile birlikte tespit ve ilanla görevlidir.
MADDE 14.- (Değişik: 4822 - 6.3.2003 / m.21 - Yürürlük m.38) Yurt içinde üretilen
veya ithal edilen sanayi mallarının tanıtım, kullanım, bakım ve basit onarımına
ilişkin Türkçe kılavuzla ve gerektiğinde uluslararası sembol ve işaretleri kapsayan
etiketle satılması zorunludur.
Bakanlık, sanayi mallarından hangilerinin tanıtma ve kullanım kılavuzu ve etiket
ile satılmak zorunda bulunduğunu ve bunlarda bulunması gereken asgari unsurları
Türk Standartları Enstitüsünün görüşünü alarak tespit ve ilanla görevlidir.
SERVİS HİZMETLERİ
MADDE 15 - İthalatçı veya imalatçılar sattıkları sanayi malları için o malın Bakanlıkça
tespit ve ilan edilen kullanım ömrü süresince, bakım, onarım ve servis hizmetlerini
yürütecek istasyonları kurmak ve yeterli teknisyen kadrosu ile yedek parça stoku
bulundurmak zorundadırlar.
Bakanlık, hangi mallar için servis istasyonları kurulmasının zorunlu olduğu ile
servis istasyonlarının kuruluş ve işleyişine dair usul ve esasları Türk Standartları
Enstitüsü ile müştereken tespit ve ilanla görevlidir.
SATIŞ SONRASI HİZMETLER
MADDE 15.- (Değişik madde ve başlığı: 4822 - 6.3.2003 / m.22 - Yürürlük m.38) İmalatçı
veya ithalatçılar, sattıkları, ürettikleri veya ithal ettikleri sanayi malları için
o malın Bakanlıkça tespit ve ilan edilen kullanım ömrü süresince, yeterli teknik
personel ve yedek parça stoku bulundurmak suretiyle bakım ve onarım hizmetlerini
sunmak zorundadırlar.
İmalatçı veya ithalatçıların bulundurmaları gereken yedek parça stok miktarı Bakanlıkça
belirlenir.
İthalatçının herhangi bir şekilde ticari faaliyetinin sona ermesi halinde, kullanım
ömrü süresince bakım ve onarım hizmetlerini, o malın yeni ithalatçısı sunmak zorundadır.
Bakanlık, hangi mallar için servis istasyonları kurulmasının zorunlu olduğu ile
servis istasyonlarının kuruluş ve işleyişine dair usul ve esasları Türk Standartları
Enstitüsünün görüşünü alarak tespit ve ilanla görevlidir.
Garanti belgesiyle satılmak zorunda olan bir sanayi malının garanti süresi sonrasında
arızalanması durumunda, o malın Bakanlıkça belirlenen azami tamir süresi içerisinde
onarımı zorunludur.
TİCARİ REKLAMLAR VE İLANLAR
MADDE 16 - Ticarî reklam ve ilanların yasalara ve genel ahlâka uygun, dürüst ve
doğru olmaları esastır. Tüketiciyi aldatıcı, yanıltıcı veya onun tecrübe ve bilgi
noksanlıklarını istismar edici, tüketicinin can ve mal güvenliğini tehlikeye düşürücü,
şiddet hareketlerini ve suç işlemeyi özendirici, kamu sağlığını bozucu, hastaları,
yaşlıları, çocukları ve özürlüleri istismar edici reklam ve ilanları yapılamaz.
MADDE 16.- (Değişik: 4822 - 6.3.2003 / m.23 - Yürürlük m.38) Ticari reklam ve ilanların
kanunlara, Reklam Kurulunca belirlenen ilkelere, genel ahlaka, kamu düzenine, kişilik
haklarına uygun, dürüst ve doğru olmaları esastır.
Tüketiciyi aldatıcı, yanıltıcı veya onun tecrübe ve bilgi noksanlıklarını istismar
edici, tüketicinin can ve mal güvenliğini tehlikeye düşürücü, şiddet hareketlerini
ve suç işlemeyi özendirici, kamu sağlığını bozucu, hastaları, yaşlıları, çocukları
ve özürlüleri istismar edici reklam ve ilanlar ve örtülü reklam yapılamaz.
Aynı ihtiyaçları karşılayan ya da aynı amaca yönelik rakip mal ve hizmetlerin karşılaştırmalı
reklamları yapılabilir.
Reklam veren, ticari reklam veya ilanda yer alan somut iddiaları ispatla yükümlüdür.
Reklam verenler, reklamcılar ve mecra kuruluşları bu madde hükümlerine uymakla yükümlüdürler.
REKLAM KURULU
MADDE 17 - Ticarî reklam ve ilanlarda uyulması gereken ilkeleri belirlemek, bu ilkeler
çerçevesinde ticarî reklam ve ilanları incelemek ve inceleme sonucuna göre 16 ncı
madde hükümlerine aykırı hareket edenleri cezalandırmak, söz konusu reklam ve ilanları
durdurmak ve/veya aynı yöntemle düzeltme hususlarında Bakanlığa öneride bulunmakla
görevli bir "Reklam Kurulu" kurulmuştur.
Reklam Kurulu, ticarî reklam ve ilanlarda uyulması gereken ilkeleri belirlemede;
ülke koşullarının yanısıra, reklamcılık alanında evrensel kabul görmüş tanım ve
kuralları da dikkate alır.
Başkanlığı, Bakanın görevlendireceği ilgili Genel Müdür tarafından yürütülen Reklam
Kurulu;
a) Bakanlıkça, yükseköğrenim görmüş ve iktisat, maliye, hukuk ve işletmecilik dallarından
birinde veya birkaçında en az 10 yıllık tecrübesi bulunan kişiler arasından görevlendirilecek
bir üye,
b) Adalet Bakanlığı'nca bu Bakanlıkta idarî görevlerde çalışan hâkimler arasından
görevlendirilecek bir üye,
c) Türkiye Radyo-Televizyon Kurumu'nca görevlendirilecek bir üye,
d) Yükseköğretim Kurulunun reklamcılık alanında uzman üniversite öğretim elemanları
arasından seçeceği bir üye,
e) Türk Tabibleri Birliği Merkez Konseyi'nin görevlendireceği bir üye,
f) Türkiye Barolar Birliğinin görevlendireceği bir üye,
g) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin görevlendireceği bir üye,
h) Ankara, İstanbul ve İzmir Gazeteciler Cemiyetlerinin kendi aralarından seçeceği
bir üye,
i) Reklamcılar derneklerinin veya varsa üst kuruluşlarının seçeceği bir üye,
j) Tüketici Konseyinin Konseye katılan tüketici örgütü temsilcileri arasından seçeceği
bir üye,
k) Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin görevlendireceği bir üye,
l) Türkiye Esnaf ve Sanatkârlar Konfederasyonunun görevlendireceği bir üye,
m) Türk Standartları Enstitüsü'nden bir üye,
n) Diyanet İşleri Başkanlığından bir üye,
o) Mühendis Odaları Birliğinden bir üye,
p) İşçi Konfederasyonlarından iki üye,
Olmak üzere onyedi üyeden oluşur.
Kurul üyelerinin görev süreleri üç yıldır. Süresi bitenler yeniden görevlendirilebilir
veya seçilebilir. Üyelikler herhangi bir sebeple boşaldığı takdirde boşalan yerlere
üçüncü fıkra esasları dahilinde bir ay içerisinde görevlendirme veya seçim yapılır.
Kurul en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın çağrısı üzerine
toplanır.
Kurul, Başkan dahil en az dokuz üyenin hazır bulunması ile toplanır ve toplantıya
katılanların çoğunluğu ile karar verir.
Kurul, gerekli görülen hallerde sürekli ve geçici olarak görev yapmak üzere özel
ihtisas komisyonları kurabilir. Kurulun bu komisyonlarda görev yapmasını uygun göreceği
kamu personeli, ilgili kamu kuruluşlarınca görevlendirilir.
Kurul üyeleri ile özel ihtisas komisyonu üyelerinden kamu görevlisi olanlara verilecek
huzur hakkı ile kamu görevlisi olmayan kurul üyelerine ödenecek huzur ücreti Bakanlıkça
belirlenir.
Kurulun sekreterya hizmetleri Bakanlık tarafından yerine getirilir.
Reklam kurulunun görevleri, kuruluş, çalışma usul ve esasları ile sekreterya hizmetlerinin
ne suretle yerine getirileceği Bakanlık tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle
belirlenir.
MADDE 17.- (Değişik: 4822 - 6.3.2003 / m.24 - Yürürlük m.38) Ticari reklam ve ilanlarda
uyulması gereken ilkeleri belirlemek, bu ilkeler çerçevesinde ticari reklam ve ilanları
incelemek ve inceleme sonucuna göre, 16 ncı madde hükümlerine aykırı reklam ve ilanları
üç aya kadar tedbiren durdurma ve/veya durdurma ve/veya aynı yöntemle düzeltme ve/veya
para cezası verme hususlarında görevli bir Reklam Kurulu oluşturulur. Reklam Kurulu
kararları Bakanlıkça uygulanır.
Reklam Kurulu, ticari reklam ve ilanlarda uyulması gereken ilkeleri belirlemede;
ülke koşullarının yanı sıra, reklamcılık alanında evrensel kabul görmüş tanım ve
kuralları da dikkate alır.
Başkanlığı, Bakanın görevlendireceği ilgili Genel Müdür tarafından yürütülen Reklam
Kurulu;
a) Bakanlıkça ilgili Genel Müdür Yardımcıları arasından görevlendirilecek bir üye,
b) Adalet Bakanlığınca, bu Bakanlıkta idari görevlerde çalışan hakimler arasından
görevlendirilecek bir üye,
c) Türkiye Radyo-Televizyon Kurumunca görevlendirilecek reklam konusunda uzman bir
üye,
d) Yükseköğretim Kurulunun reklamcılık alanında uzman üniversite öğretim elemanları
arasından seçeceği bir üye,
e) Türk Tabibleri Birliği Merkez Konseyinin görevlendireceği doktor bir üye,
f) Türkiye Barolar Birliğinin görevlendireceği avukat bir üye,
g) Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin değişik sektörlerden görevlendireceği dört
üye,
h) Türkiye'deki tüm gazeteciler derneklerinin kendi aralarından seçeceği bir üye,
i) Reklamcılar derneklerinin veya varsa üst kuruluşlarının seçeceği bir üye,
j) Tüketici Konseyinin Konseye katılan tüketici örgütü temsilcileri arasından seçeceği
veya üst örgütlerinin görevlendireceği bir üye,
k) Türkiye Ziraat Odaları Birliğinin görevlendireceği bir üye,
l) Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonunun görevlendireceği bir üye,
m) Türk Standartları Enstitüsünden bir üye,
n) Diyanet İşleri Başkanlığından bir üye,
o) Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinden bir üye,
p) İşçi sendikaları konfederasyonlarından bir üye,
r) Memur sendikaları konfederasyonlarından bir üye,
s) Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları
Birliğinin görevlendireceği bir üye,
t) Ankara, İstanbul ve İzmir Büyükşehir Belediyelerinin kendi aralarından seçeceği
bir üye,
u) Türk Eczacılar Birliğinden bir üye,
v) Türk Diş Hekimleri Birliğinden bir üye,
y) (Ek: 5179 - 27.5.2004 / m.34) Tarım ve Köyişleri Bakanlığından ve Sağlık Bakanlığından
ikişer üye,
Olmak üzere yirmibeş üyeden oluşur.
Kurul üyelerinin görev süreleri üç yıldır. Süresi bitenler yeniden görevlendirilebilir
veya seçilebilir. Üyelikler herhangi bir sebeple boşladığı takdirde boşalan yerlere
üçüncü fıkra esasları dahilinde bir ay içerisinde görevlendirme veya seçim yapılır.
Kurul en az ayda bir defa veya ihtiyaç duyulduğu her zaman Başkanın çağrısı üzerine
toplanır.
Kurul, Başkan dahil en az ondört üyenin hazır bulunması ile toplanır ve toplantıya
katılanların çoğunluğu ile karar verir.
Kurul, gerekli görülen hallerde sürekli ve geçici olarak görev yapmak üzere özel
ihtisas komisyonları kurabilir. Kurulun bu komisyonlarda görev yapmasını uygun göreceği
kamu personeli, ilgili kamu kuruluşlarınca görevlendirilir.
Kurul üyeleri ile özel ihtisas komisyonu üyelerinden kamu görevlisi olanlara verilecek
huzur hakkı ile kamu görevlisi olmayan kurul üyelerine ödenecek huzur ücreti Maliye
Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir.
Kurulun sekretarya hizmetleri Bakanlık tarafından yerine getirilir.
Reklam Kurulu kararları, tüketicilerin bilgilendirilmesi, aydınlatılması ve ekonomik
çıkarlarının korunması amacıyla Reklam Kurulu Başkanlığınca açıklanır.
Reklam Kurulunun görevleri, kuruluş, çalışma usul ve esasları ile sekretarya hizmetlerinin
ne suretle yerine getirileceği Bakanlık tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle
belirlenir.
ZARARLI VE TEHLİKELİ MAL VE HİZMETLER
MADDE 18 - Tüketicinin kullanımına sunulan mal ve hizmetlerin kişi ve çevre sağlığına
zararlı veya tehlikeli olabilmesi durumunda, bu malların emniyetle kullanılabilmesi
için üzerine veya ekli kullanım kılavuzlarına, bu durumla ilgili açıklayıcı bilgi
ve uyarılar, açıkça görülecek ve okunacak şekilde konulur veya yazılır. Bakanlık,
hangi mal veya hizmetlerin açıklayıcı bilgi ve uyarıları taşıması gerektiğini ve
bu bilgi ve uyarıların şeklini ve yerini Türk Standartları Enstitüsü ile birlikte
tespit ve ilanla görevlidir.
MADDE 18.- (Değişik: 4822 - 6.3.2003 / m.25 - Yürürlük m.38) Tüketicinin kullanımına
sunulan mal ve hizmetlerin kişi beden ve ruh sağlığı ile çevreye zararlı veya tehlikeli
olabilmesi durumunda, bu malların emniyetle kullanılabilmesi için üzerine veya ekli
kullanım kılavuzlarına, bu durumla ilgili açıklayıcı bilgi ve uyarılar, açıkça görülecek
ve okunacak şekilde konulur veya yazılır.
Bakanlık, hangi mal veya hizmetlerin açıklayıcı bilgi ve uyarıları taşıması gerektiğini
ve bu bilgi ve uyarıların şeklini ve yerini ilgili bakanlık ve diğer kuruluşlarla
birlikte tespit ve ilanla görevlidir.
HİZMET DENETİMİ
MADDE 19.- (Değişik madde ve başlığı: 4703 - 29.6.2001 / m.15 - Yürürlük m.16) Tüketiciye
sunulan hizmetler; can ve mal güvenliği ile çevreye zarar vermemeli, ilgili mevzuata
veya standardına, bunların bulunmaması halinde belirlenecek teknik kurallara uygun
olmalıdır. Bakanlık, bu esaslara göre denetim yapmak veya yaptırmakla görevlidir.
MAL VE HİZMET DENETİMİ
MADDE 19.- (Değişik madde ve başlığı: 4822 - 6.3.2003 / m.26 - Yürürlük m.38) Tüketiciye
sunulan mal ve hizmetler; ilgili bakanlıklar tarafından Resmi Gazetede yayımlanarak
mecburi uygulamaya konulan standartlar dahil olmak üzere uyulması zorunlu olan teknik
düzenlemeye uygun olmalıdır.
İlgili bakanlıklar, bu esaslara göre denetim yapmak veya yaptırmakla görevlidir.
Mal ve hizmet denetimine ilişkin usul ve esaslar her bir ilgili bakanlıkça ayrı
ayrı tespit ve ilan edilir.
TÜKETİCİNİN EĞİTİLMESİ
MADDE 20 - Tüketicinin eğitilmesi konusunda her derecedeki okulların ders programlarına
Millî Eğitim Bakanlığınca gerekli ilaveler yapılır.
Tüketicinin eğitilmesi ve aydınlatılması için kitap, mecmua ve broşür çıkarılmasına
ve tüketicinin bilinçlendirilmesi için radyo ve televizyonlarda programlar düzenlenmesine
ilişkin usul ve esaslar, Tüketici Konseyinin önerisi ile Bakanlıkça tesbit ve ilan
olunur.
MADDE 20.- (Değişik: 4822 - 6.3.2003 / m.27 - Yürürlük m.38) Tüketicinin eğitilmesi
konusunda örgün ve yaygın eğitim kurumlarının ders programlarına, Milli Eğitim Bakanlığınca
gerekli ilaveler yapılır.
Tüketicinin eğitilmesi ve bilinçlendirilmesi için radyo ve televizyonlarda programlar
düzenlenmesine ilişkin usul ve esaslar, Tüketici Konseyinin önerisi ile Bakanlıkça
tespit ve ilan olunur.
ÜÇÜNCÜ KISIM
TÜKETİCİ KURULUŞLARI
TÜKETİCİ KONSEYİ
Tüketicinin sorunlarının, ihtiyaçlarının ve çıkarlarının korunmasına ilişkin gerekli
tedbirleri araştırmak, sorunların tüketici lehine çözülmesi için alınacak tedbirlerle,
bu Kanunun uygulanmasına yönelik tedbirlere dair görüşleri ilgili mercilere iletmek
amacıyla, Bakanlığın koordinatörlüğünde bir "Tüketici Konsiye" kurulur. MADDE 21
- (Değişik 1. fıkra: 4822 - 6.3.2003 / m.28 - Yürürlük m.38) Tüketicinin sorunlarının,
ihtiyaçlarının ve çıkarlarının korunmasına ilişkin gerekli tedbirleri araştırmak,
sorunların evrensel tüketici hakları doğrultusunda çözülmesi için alınacak tedbirlerle,
bu Kanunun uygulanmasına yönelik tedbirlere dair görüşleri, ilgili mercilerce öncelikle
ele alınmak üzere iletmek amacıyla, Bakanlığın koordinatörlüğünde bir "Tüketici
Konseyi" kurulur.
Tüketici Konseyi, Bakanın veya görevlendireceği bir bakanlık görevlisinin başkanlığında,
Adalet, İçişleri, Maliye, Millî Eğitim, Sağlık, Ulaştırma, Tarım ve Köyişleri, Turizm
ve Çevre Bakanlıkları ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Hazine Müsteşarlığı,
Dış Ticaret Müsteşarlığı, Devlet İstatistik Enstitüsü Başkanlığı, Türk Standartları
Enstitüsü Başkanlığı, Millî Prodüktivite Merkezi, Diyanet İşleri Başkanlığı, Türk
Belediyecilik Derneği, İşçi Sendikaları Konfederasyonları, Türkiye Millî Kooperatifler
Birliği, Yüksek Öğrenim Kurulu, Türkiye Barolar Birliği, Türk Mimar Mühendis Odaları
Birliği, Türk Eczacılar Birliği, Türk Tabibleri Birliği, Türkiye Esnaf ve Sanatkârları
Konfederasyonu, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği, Türkiye Ziraat Odaları Birliği,
Millî Kalite Konseyi, Ahilik Araştırma ve Kültür Vakfı ve Tüketici Örgütleri temsilcilerinden
oluşur. (Değişik 2. fıkra: 4822 - 6.3.2003 / m.28 - Yürürlük m.38) Tüketici Konseyi,
Bakanın veya görevlendireceği bir Bakanlık görevlisinin başkanlığında, Adalet, İçişleri,
Maliye, Milli Eğitim, Sağlık, Ulaştırma, Tarım ve Köyişleri, Sanayi ve Ticaret,
Turizm ve Çevre bakanlıkları ile Devlet Planlama Teşkilatı Müsteşarlığı, Hazine
Müsteşarlığı, Dış Ticaret Müsteşarlığı, Türk Patent Enstitüsü Başkanlığı, Devlet
İstatistik Enstitüsü Başkanlığı, Türk Standartları Enstitüsü Başkanlığı, Rekabet
Kurumu, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu, Telekomünikasyon
Kurumu, Türk Akreditasyon Kurumu, Milli Prodüktivite Merkezi, Diyanet İşleri Başkanlığı,
Büyük şehir belediyeleri, il belediyelerini temsilen Türk Belediyeler Birliği, işçi
sendikaları konfederasyonları, memur sendikaları konfederasyonları, Türkiye İşveren
Sendikaları Konfederasyonu, Türkiye Milli Kooperatifler Birliği, Yükseköğretim Kurulu,
Türkiye Barolar Birliği, Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali
Müşavirler Odaları Birliği, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği, Türk Eczacılar
Birliği, Türk Tabipleri Birliği, Türk Dişhekimleri Birliği, Türk Veteriner Hekimleri
Birliği, Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu, Türkiye Odalar ve Borsalar
Birliği, Türkiye Bankalar Birliği, Türkiye Seyahat Acenteleri Birliği, Türkiye Otelciler
Birliği, Türkiye Ziraat Odaları Birliği, Tüketim Kooperatifleri Merkez Birliği,
Ahilik Araştırma ve Kültür Vakfı ve tüketici örgütleri temsilcilerinden oluşur.
Tüketici Konseyini oluşturan kurum ve kuruluşların temsilcilerinin sayı ve nitelikleri
ile Tüketici Konseyine katılabilmek için tüketici örgütlerinin sahip olmaları gereken
asgarî üye sayısı ve bu örgütlerin Tüketici Konseyine gönderecekleri temsilci sayısı
Bakanlıkça belirlenir. Ancak, kamu kurum ve kuruluşlarından gelen temsilcilerin
sayısı, hiçbir şekilde Tüketici Konseyinin toplam ve üye sayısının % 50'sinden fazla
olamaz. Tüketici Konseyi yılda en az bir kez toplanır.
Tüketici Konseyinin çalışma usul ve esasları ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak
bir yönetmelikle düzenlenir.
TÜKETİCİ SORUNLARI HAKEM HEYETİ
MADDE 22 - Bakanlık, il ve ilçe merkezlerinde, tüketiciler ile satıcılar arasında
çıkan uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacıyla belediyelerle koordineli olarak, en az
bir "tüketici sorunları hakem heyeti" oluşturmakla görevlidir. Başkanlığı Sanayi
ve Ticaret İl Müdürü veya görevlendireceği bir memur tarafından yürütülen tüketici
sorunları hakem heyeti; belediye başkanının konunun uzmanı belediye personeli arasından
görevlendireceği bir üye, baronun mensupları arasından görevlendireceği bir üye,
ticaret ve sanayi odası ile esnaf ve sanatkâr odalarının görevlendireceği bir üye
ve tüketici örgütlerinin seçecekleri bir üye olmak üzere başkan dahil 5 üyeden oluşur.
Ticaret ve sanayi odası ya da ayrı ayrı kurulduğu yerlerde ticaret odası ile esnaf
ve sanatkâr odalarının görevlendireceği üye, uyuşmazlığın satıcı tarafını oluşturan
kişinin tacir veya esnaf ve sanatkâr olup olmamasına göre ilgili odaca görevlendirilir.
Bakanlık taşra teşkilatının bulunmadığı il ve ilçelerde tüketici sorunları hakem
heyetinin başkanlığı en büyük mülkî amir ya da görevlendireceği bir memur tarafından
yürütülür.
Tüketici sorunları hakem heyetinin oluşumunun sağlanamadığı yerlerde noksan üyelikler,
belediye meclislerince re'sen doldurulur.
Tüketici sorunları hakem heyetlerinin vereceği, kararlar tüketici mahkemelerinde
delil olarak ileri sürülebilir. Uyuşmazlık konusu mal veya hizmet bedelinin 292,040,658.-
(ikiyüzdoksanikimilyonkırkbinaltıyüz ellisekiz) TL.,'yi (*) aşmadığı hallerde, bu
heyetlerce verilmiş bir karar olmaksızın tüketici mahkemelerine başvurulamaz. Bu
parasal sınır, her yıl 8 inci maddenin son fıkrasında gösterilen usul çerçevesinde
yeniden belirlenir.
______
(*) Madde 22 nin 4. fıkrasındaki parasal sınır, 14.12.2002 tarih ve 24963 sayılı
R.G.'de yayımlanan, Sanayi ve Ticaret Bakanlığının TRKGM - 2002/7 sayılı tebliği
ile 1.1.2003'den geçerli olmak üzere 292,040,658.- (ikiyüzdoksanikimilyonkırkbinaltıyüz
ellisekiz) TL. olarak tesbit edilmiş ve metne işlenmiştir.
______
25 inci maddede cezaî yaptırıma bağlanmış hususlara ilişkin uyuşmazlıklar, tüketici
sorunları hakem heyetlerinin görev ve yetki kapsamı dışındadır. Tüketici sorunları
hakem heyetlerinin kurulması, çalışması, usul ve esasları ile diğer hususlar Bakanlıkça
çıkarılacak bir yönetmelikte düzenlenir.
MADDE 22.- (Değişik: 4822 - 6.3.2003 / m.29 - Yürürlük m.38) Bakanlık, il ve ilçe
merkezlerinde, bu Kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklara çözüm bulmak amacıyla
en az bir tüketici sorunları hakem heyeti oluşturmakla görevlidir.
Başkanlığı Sanayi ve Ticaret İl Müdürü veya görevlendireceği bir memur tarafından
yürütülen tüketici sorunları hakem heyeti; belediye başkanının konunun uzmanı belediye
personeli arasından görevlendireceği bir üye, baronun mensupları arasından görevlendireceği
bir üye, ticaret ve sanayi odası ile esnaf ve sanatkar odalarının görevlendireceği
bir üye ve tüketici örgütlerinin seçecekleri bir üye olmak üzere başkan dahil beş
üyeden oluşur. Ticaret ve sanayi odası ya da ayrı ayrı kurulduğu yerlerde ticaret
odası ile esnaf ve sanatkar odalarının görevlendireceği üye, uyuşmazlığın satıcı
tarafını oluşturan kişinin tacir veya esnaf ve sanatkar olup olmamasına göre ilgili
odaca görevlendirilir.
Bakanlık taşra teşkilatının bulunmadığı il ve ilçelerde tüketici sorunları hakem
heyetinin başkanlığı en büyük mülki amir ya da görevlendireceği bir memur tarafından
yürütülür. Tüketici örgütü olmayan yerlerde tüketiciler, tüketim kooperatifleri
tarafından temsil edilir. Tüketici sorunları hakem heyetinin oluşumunun sağlanamadığı
yerlerde noksan üyelikler, belediye meclislerince re'sen doldurulur.
Tüketici sorunları hakem heyetlerinde heyetin çalışmalarına ve kararlarına esas
olacak dosyaları hazırlamak ve uyuşmazlığa ilişkin raporu sunmak üzere en az bir
raportör görevlendirilir.
Değeri 792,12 YTL (*) nin altında bulunan uyuşmazlıklarda tüketici sorunları hakem
heyetlerine başvuru zorunludur. Bu uyuşmazlıklarda heyetin vereceği kararlar tarafları
bağlar. Bu kararlar İcra ve İflas Kanununun ilamların yerine getirilmesi hakkındaki
hükümlerine göre yerine getirilir. Taraflar bu kararlara karşı onbeş gün içinde
tüketici mahkemesine itiraz edebilirler. İtiraz, tüketici sorunları hakem heyeti
kararının icrasını durdurmaz. Ancak, talep edilmesi şartıyla hakim, tüketici sorunları
hakem heyeti kararının icrasını tedbir yoluyla durdurabilir. Tüketici sorunları
hakem heyeti kararlarına karşı yapılan itiraz üzerine tüketici mahkemesinin vereceği
karar kesindir.
Değeri 792,12 YTL (*) ve üstündeki uyuşmazlıklarda tüketici sorunları hakem heyetlerinin
verecekleri kararlar, tüketici mahkemelerinde delil olarak ileri sürülebilir. Kararların
bağlayıcı veya delil olacağına ilişkin parasal sınırlar her yılın Ekim ayı sonunda
Devlet İstatistik Enstitüsünün Toptan Eşya Fiyatları Endeksinde meydana gelen yıllık
ortalama fiyat artışı oranında artar. Bu durum, Bakanlıkça her yıl Aralık ayı içinde
Resmi Gazetede ilan edilir.
_____
(*) Madde 22 de yer alan 724,99 YTL tutarındaki parasal değer, 5.12.2006 tarih ve
26367 sayılı R.G.'de yayımlanan Tebliğin 1. maddesinin (a) bendi hükmü gereğince,
1.1.2007 tarihinden itibaren değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
_____
25 inci maddede cezai yaptırıma bağlanmış hususlar dışındaki tüm uyuşmazlıklar,
tüketici sorunları hakem heyetlerinin görev ve yetkileri kapsamındadır.
Tüketici Sorunları Hakem Heyetleri Başkan ve üyeleri ile raportörlere verilen huzur
hakkı veya huzur ücretinin ödenmesine ilişkin esas ve usuller, bir ayda ödenecek
tutar 2000 gösterge rakamının memur aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak
miktarı geçmemek üzere Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınarak Bakanlıkça belirlenir.
Tüketici sorunları hakem heyetlerinin kurulması, çalışma usul ve esasları ile diğer
hususlar Bakanlıkça çıkarılacak bir yönetmelikte düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
YARGILAMAYA VE CEZAYA İLİŞKİN HÜKÜMLER
TÜKETİCİ MAHKEMELERİ
MADDE 23 - Bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili olarak çıkacak her türlü ihtilaflara
tüketici mahkemelerinde bakılır.
Tüketici mahkemelerinin yargı çevresi, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir.
Tüketici mahkemeleri nezdinde tüketiciler, tüketici örgütleri ve Bakanlıkça açılacak
davalar her türlü resim ve harçtan muaftır. Tüketici Mahkemelerinde görülecek davalar
Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun Yedinci Babı, Dördüncü Faslı hükümlerine göre
yürütülür.
MADDE 23.- (Değişik: 4822 - 6.3.2003 / m.30 - Yürürlük m.38) Bu Kanunun uygulanmasıyla
ilgili olarak çıkacak her türlü ihtilaflara tüketici mahkemelerinde bakılır. Tüketici
mahkemelerinin yargı çevresi, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulunca belirlenir.
Tüketici mahkemeleri nezdinde tüketiciler, tüketici örgütleri ve Bakanlıkça açılacak
davalar her türlü resim ve harçtan muaftır. Tüketici örgütlerince açılacak davalarda
bilirkişi ücretleri, 29 uncu maddeye göre (Değişik ibare: 5217 - 14.7.2004 / m.7
- Yürürlük m.32/2) "bütçede öngörülen ödenekten" Bakanlıkça karşılanır. Davanın,
davalı aleyhine sonuçlanması durumunda, bilirkişi ücreti 6183 sayılı Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine göre davalıdan tahsil olunarak 29 uncu maddede
düzenlenen esaslara göre (Değişik ibare: 5217 - 14.7.2004 / m.7 - Yürürlük m.32/2)
"bütçeye gelir" kaydedilir. Tüketici mahkemelerinde görülecek davalar Hukuk Usulü
Muhakemeleri Kanununun Yedinci Babı, Dördüncü Faslı hükümlerine göre yürütülür.
Tüketici davaları tüketicinin ikametgahı mahkemesinde de açılabilir.
Bakanlık ve tüketici örgütleri münferit tüketici sorunu olmayan ve genel olarak
tüketicileri ilgilendiren hallerde bu Kanunun ihlali nedeniyle kanuna aykırı durumun
ortadan kaldırılması amacıyla tüketici mahkemelerinde dava açabilirler.
Gerekli hallerde tüketici mahkemeleri ihlalin tedbiren durdurulmasına karar verebilir.
Tüketici Mahkemesince uygun görülen tedbir kararları, masrafı daha sonra haksız
çıkan taraftan alınmak ve 29 uncu maddede düzenlenen esaslara göre (Değişik ibare:
5217 - 14.7.2004 / m.7 - Yürürlük m.32/2) "bütçeye gelir" kaydedilmek üzere, ülke
düzeyinde yayınlanan gazetelerden birinde Basın İlan Kurumunca ve ayrıca varsa davanın
açıldığı yerde yayınlanan mahalli bir gazetede derhal ilan edilir.
Kanuna aykırı durumun ortadan kaldırılmasına yönelik Tüketici Mahkemesi kararları
ise masrafı davalıdan alınmak üzere aynı yöntemle derhal ilan edilir.
ÜRETİMİN, SATIŞIN DURDURULMASI VE MALIN TOPLATILMASI
MADDE 24 - Satışa sunulan bir seri malın ayıplı olması durumunda Bakanlık veya tüketici
örgütleri, ayıplı seri malın üretiminin ve satışının durdurulması ve satış amacıyla
elinde bulunduranlardan toplatılması için dava açabilirler. Mahkeme, dava sonucunda
ayıplı malların toplatılması kararını vermiş ise; ayıplı malın ve ayıbın niteliğine
göre bu malların, satıcıya iade edilip edilmemesine de karar verir. Ancak, malların
toplatılması için yapılan her türlü masraf, aleyhine karar verilen kişi tarafından
ödenmedikçe mallar kendisine iade edilmez.
Dava konusu malları satış amacıyla elde etmiş olan üçüncü kişilerin açacakları rücu
davaları da asıl davaya bakan mahkemede görülür.
Ayıplı malları satın alan tüketicilerin uğradıkları maddî ve manevî zararlar nedeniyle
tek tek dava açma hakları saklıdır.
MADDE 24.- (Değişik: 4822 - 6.3.2003 / m.31 - Yürürlük m.38) Satışa sunulan bir
seri malın ayıplı olması durumunda Bakanlık, tüketiciler veya tüketici örgütleri,
ayıplı seri malın üretiminin ve satışının durdurulması ve satış amacıyla elinde
bulunduranlardan toplatılması için dava açabilir.
Satışa sunulan bir seri malın ayıplı olduğunun mahkeme kararı ile tespit edilmesi
halinde, malın satışı geçici olarak durdurulur. Mahkeme kararının tebliğ tarihinden
itibaren en geç üç ay içinde malın ayıbının ortadan kaldırılması için üretici-imalatçı
ve/veya ithalatçı firma uyarılır. Malın ayıbının ortadan kalkmasının imkansız olması
halinde mal, üretici-imalatçı ve/veya 7 ithalatçı tarafından toplanır veya toplattırılır.
Toplatılan mallar taşıdıkları risklere göre kısmen veya tamamen imha edilir veya
ettirilir.
Satışa sunulan bir seri malın, tüketicinin güvenliğini tehlikeye sokan ayıp taşıması
durumunda, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması ve Uygulanmasına
Dair Kanun hükümleri saklıdır.
Ayıplı malları satın alan tüketicilerin uğradıkları maddi ve manevi zararlar nedeniyle
dava açma hakları saklıdır.
4 üncü maddenin altıncı fıkrası hükümlerine tabi bir seri ayıplı malın satışa arz
edilmesi durumunda bu madde hükümleri uygulanmaz.
OLDUKLARINDAN FARKLI GÖRÜNEN MALLAR
MADDE 24/A.- (Ek: 4822 - 6.3.2003 / m.32 - Yürürlük m.38) Gıda ürünü olmamalarına
rağmen, sahip oldukları şekil, koku, görünüm, ambalaj, etiket, hacim veya boyutları
nedeniyle olduklarından farklı görünen ve bu sebeple de tüketiciler tarafından gıda
ürünleriyle karıştırılarak tüketicilerin sağlığını ve güvenliğini tehlikeye atan
malların üretilmesi, pazarlanması, ithalatı ve ihracatı yasaktır.
Mal piyasaya sürülmüşse, 4703 sayılı Ürünlere İlişkin Teknik Mevzuatın Hazırlanması
ve Uygulanmasına Dair Kanun hükümleri uygulanır.
Olduğundan farklı görünen malı satın alan tüketicilerin uğradıkları maddi ve manevi
zararlar nedeniyle dava açma hakları saklıdır.
CEZA HÜKÜMLERİ
MADDE 25.- 4 üncü maddenin yedinci fıkrasına, 5 inci maddenin birinci fıkrasına,
6 ncı maddenin üçüncü fıkrasına, 7 nci maddenin üçüncü fıkrasına, 9 uncu maddenin
birinci fıkrasına, 10 uncu maddenin birinci fıkrasına ve 12 nci maddenin bir ve
ikinci fıkralarına aykırı hareket edenler hakkında 5.000.000.- lira para cezası
uygulanır.
8 inci maddenin ikinci fıkrasına, 13 üncü maddenin bir ve ikinci fıkralarına, 14
üncü maddenin birinci fıkrasına, 15 inci maddenin birinci fıkrasına, 27 nci maddenin
ikinci fıkrasına aykırı hareket edenler hakkında 10.000.000.- lira para cezası uygulanır.
16 ncı maddeye aykırı hareket edenler hakkında 200.000.000.- lira para cezası uygulanır.
16 ncı maddeye aykırılık, ülke düzeyinde yayın yapan yazılı, sözlü, görsel vesair
araçlar ile gerçekleşmiş ise, cezanın on katı uygulanır. Bakanlık ayrıca ticarî
reklam veya ilânın durdurulması ve/veya aynı yöntemle düzeltilmesini ilgililerden
ister. Bu isteğe rağmen 16 ncı maddeye aykırılığın devamı halinde, Bakanlık ticarî
reklam veya ilanın durdurulması ve/veya aynı yöntemle düzeltilmesi talebi ile tüketici
mahkemesine başvurabilir.
18 nci ve 19 uncu maddeye aykırı hareket edenler hakkında 100.000.000.- lira para
cezası uygulanır. Ayrıca 18 inci madde uyarınca mecburî standardına aykırı olarak
imal edilen malın, tüketicinin, can ve mal güvenliği ve sağlığı ile doğrudan ilgisinin
bulunması ve standardına intibak ettirilmesinin imkânsız olması hallerinde, tüketici
mahkemesi, doğrudan veya Bakanlığın başvurusu üzerine üretim ve satışın engellenmesi
için işyerinin kapatılmasına ve malın müsaderesine ve gerektiğinde tüketim ve kullanım
amacıyla elinde bulunduranlardan toplatılmasına karar verebilir. Bu fıkranın uygulandığı
hallerde, verilip kesinleşen işyeri kapatma karar özetleri, büyük harflerle yazılmak
suretiyle ve kapatma süresi kadar kalmak üzere kapatılan işyerinin göze çarpan bir
yerine yapıştırılır. Ayrıca karar özeti mahkemece Cumhuriyet Başsavcılığına bildirilir
ve masrafı daha sonra faillerden alınmak üzere Ankara, İstanbul, İzmir'de yayınlanan
ve tirajı yüzbinin üzerinde bulunan bir veya iki gazetede ve ayrıca varsa suç yerinde
yayınlanan mahallî bir gazetede derhal ilan edilir.
(Ek 5. fıkra: 4226 - 15.1.1997) 11 inci maddenin üçüncü ve dördüncü fıkralarına
aykırı hareket edenler hakkında 500.000.000 lira para cezası uygulanır. Aykırılık
ülke düzeyinde yayım yapan süreli yayın ile gerçekleşmişse cezanın 20 katı uygulanır.
Bakanlık, ayrıca süreli yayın kuruluşundan kampanyanın ve kampanyaya ilişkin her
türlü reklam ve ilanın durdurulmasını ister. Bu isteğe rağmen aykırılığın devamı
halinde, reklam ve ilanın durdurma zorunluluğunun doğduğu tarihten itibaren her
sayı için 1.000.000.000 lira para cezası uygulanır ve Bakanlık kampanyanın ve kampanyaya
ilişkin her türlü reklam ve ilanın durdurulması talebi ile tüketici mahkemesine
başvurur.
Yukarıdaki fıkralarda belirtilen para cezaları, suçun aynı yıl içerisinde tekerrürü
halinde iki misli olarak uygulanır. Para cezaları her yıl başında Türk Ceza Kanununun
Ek 2 nci madde hükümleri uyarınca artırılır.
Bu Kanunda yazılı fiiller hakkında verilecek idarî para cezaları, bu fiiller için
diğer kanunlarda yazılı cezaların uygulanmasına engel olmaz.
MADDE 25.- (Değişik: 4822 - 6.3.2003 / m.33 - Yürürlük m.38) 6 ncı maddenin yedinci
fıkrası uyarınca, Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara aykırılığı tespit edilen
her bir sözleşme için 78 YTL (*) para cezası uygulanır.
4 üncü maddenin yedinci fıkrasında, 5 inci maddede, 6 ncı maddenin altıncı fıkrasında,
6/A maddesinde, 6/B, 6/C maddeleri uyarınca Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslarda,
7 inci maddenin beşinci fıkrasında, 9 uncu maddede, 9/A maddesinde, 10 uncu maddede,
10/A maddesinde, (Ek ibare: 5582 - 21.2.2007 / m.25) "10/B maddesinde," 11/A maddesinin
ikinci ve dördüncü fıkralarına, 12, 13, 14, 15 ve 27 nci maddelerde belirtilen yükümlülüklere
aykırı hareket edenler hakkında 156 YTL (*) para cezası uygulanır.
7 nci maddenin dördüncü ve altıncı fıkralarıyla 8 inci maddede belirtilen yükümlülüklere
aykırı hareket edenler hakkında 392 YTL (*) para cezası uygulanır.
20 nci maddenin ikinci fıkrası uyarınca Bakanlıkça tespit ve ilan olunan usul ve
esaslara aykırılığa 784 YTL (*) para cezası uygulanır. Aykırılık ülke düzeyinde
yayın yapan radyo ve televizyonlarca gerçekleştirilmişse cezanın on katı uygulanır.
18 inci maddeye aykırı hareket eden üretici-imalatçı ve ithalatçı hakkında 1.568
YTL (*) para cezası, satıcı-sağlayıcı hakkında ise bu cezanın beşte biri uygulanır.
19 uncu maddenin birinci fıkrasına aykırı hareket edenler hakkında 3.137 YTL (*)
para cezası uygulanır.
11 inci maddeye aykırı hareket edenler hakkında 7.844 YTL (*) para cezası uygulanır.
Aykırılık ülke düzeyinde yayım yapan süreli yayın ile gerçekleşmişse cezanın yirmi
katı uygulanır. Bakanlık, ayrıca süreli yayın kuruluşundan kampanyanın ve kampanyaya
ilişkin her türlü reklam ve ilanın durdurulmasını ister. Bu isteğe rağmen aykırılığın
devamı halinde, reklam ve ilanın durdurma zorunluluğunun doğduğu tarihten itibaren
her sayı-gün için 156.895 YTL (*) para cezası uygulanır. Bakanlık, kampanyanın ve
kampanyaya ilişkin her türlü reklam ve ilanın durdurulması talebi ile Tüketici Mahkemesine
başvurur.
16 ncı maddeye aykırı hareket edenler hakkında üç aya kadar tedbiren durdurma ve/veya
durdurma ve/veya düzeltme ve/veya 5.491 YTL (*) para cezası uygulanır. Reklam Kurulu,
ihlalin niteliğine göre bu cezaları birlikte veya ayrı ayrı verebilir. 16 ncı maddeye
aykırılık, ülke düzeyinde yayın yapan yazılı, sözlü, görsel ve sair araçlar ile
gerçekleşmiş ise, para cezası on katı olarak uygulanır.
7 nci maddenin yedinci ve sekizinci fıkralarına aykırı hareket edenlere, kampanya
konusu mal veya hizmetin fatura bedeli oranında para cezası uygulanır. Kampanyayı
düzenleyen, tüketici kampanyadan ayrıldığında, para iadesinde bulunursa bu ceza
uygulanmaz.
7 nci maddenin ikinci fıkrasına aykırı hareket edenlere, 7 nci madde hükümlerine
uygun kampanya düzenlemeleri için bir hafta süre tanınır. Bu sürenin bitiminde aykırılığın
devam ettiğinin tespiti halinde, bu hükme aykırı hareket edenlerle 24 ve 24/A maddelerinde
belirtilen yükümlülüklere aykırı hareket edenlere 78.447 YTL (*) para cezası uygulanır.
_____
(*) Madde 25 in 1., 2., 3., 4., 5., 6., 7., 8. ve 10. fıkralarındaki parasal değerler,
23.12.2005 tarih ve 26032 sayılı R.G.'de yayımlanan Tebliğin 1. maddesi hükmü gereğince,
1.1.2006 tarihinden geçerli olmak üzere değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
_____
Yukarıdaki fıkralarda belirtilen para cezaları, fiilin bir yıl içerisinde tekrarı
halinde iki misli olarak uygulanır. Para cezaları her yıl başında 765 sayılı Türk
Ceza Kanununun ek 2 nci madde hükümleri uyarınca artırılır.
Bu Kanunda yazılı fiiller hakkında diğer kanunlarda da para cezası öngörülmüşse
ağır olan ceza uygulanır.
CEZALARDA YETKİ, İTİRAZ VE ZAMANAŞIMI
25 inci maddenin;
a) Birinci fıkrasında düzenlenen 12 nci maddenin bir ve ikinci fıkralarına aykırılık
halinde öngörülen cezalar belediye encümenlerince,
b) (Değişik: 4226 - 15.1.1997) Üçüncü ve beşinci fıkrasında gösterilen cezalar Bakanlık
tarafından,
c) Diğer cezalar o yerin mülkî amiri tarafından verilir. MADDE 26 - (Değişik 1.
fıkra: 4822 - 6.3.2003 / m.34 - Yürürlük m.38) 25 inci maddenin bir, dört, yedi,
sekiz, dokuz ve onuncu fıkralarındaki cezalar Bakanlık tarafından, diğer fıkralarındaki
cezalar o yerin mülki amiri tarafından uygulanır.
Bu Kanunda düzenlenen her türlü para cezası, idarî niteliktedir. Bu cezalara karşı
tebliğ tarihinden itibaren en geç yedi gün içerisinde yetkili idare mahkemesine
itiraz edilebilir. İtiraz, idarece verilen cezanın yerine getirilmesini durdurmaz
ve zaruret görülmeyen hallerde evrak üzerinde inceleme yapılarak en kısa sürede
sonuçlandırılır. İtiraz üzerine idare mahkemesince verilen kararlar kesindir.
25 inci maddeye göre verilen para cezaları, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanun hükümlerine göre tahsil olunur.
Bu Kanunda düzenlenen idarî para cezalarının verilmesine ilişkin cezai zamanaşımı
süresi bir yıldır. Zamanaşımı süresi, bu Kanun hükümlerine aykırı fiilin işlendiği
tarihte başlar.
Sürekli veya tekrarlanan ihlaller söz konusu ise süre, ihlalin sona erdiği ya da
en son tekrarlandığı günden itibaren başlar. Karar aleyhine yargı yoluna başvurulmuş
olması tahsil zamanaşımını keser.
Cezalar, cezayı vermeye yetkili merci tarafından yedi gün içerisinde ilgilinin mensup
olduğu meslek kuruluşuna bildirilir.
BEŞİNCİ KISIM
ÇEŞİTLİ HÜKÜMLER
DENETİM
MADDE 27 - Bu Kanunun uygulamasında Bakanlık müfettişleri ve kontrolörleri ile Bakanlıkça
ve belediyelerce görevlendirilecek personel, fabrika, mağaza, dükkan, ticarethane,
depo, ambar gibi her türlü mal konulan ve/veya satılan veya hizmet sunulan yerlerde
denetleme, inceleme ve araştırma yapmaya yetkilidirler.
Bu Kanunun kapsamına giren hususlarda yetkili ve görevli kişi ve kuruluşlara her
türlü bilgi ve belgelerin doğru olarak gösterilmesi ve asıl ve onaylı kopyalarının
verilmesi zorunludur.
LABORATUVAR
MADDE 28 - Bakanlık, bu Kanunun uygulanması için laboratuvarlar kurabilir veya Bakanlıkların
kurulu bulunan laboratuvarlarından istifade edebilir; kalite kontrolü yapacak resmî
ve özel kuruluş laboratuvarlarında bulunması gereken asgarî teknik özellikleri ilgili
bakanlıklar ile müştereken tesbit ve ilanla görevlidir.
Bakanlıkça yapılan denetimler sırasında alınan numunelerin tahlilleri resmî veya
özel kuruluş laboratuvarlarında yaptırılabilir. Tahlil sonuçlarının standardına
aykırı çıkması halinde, buna ilişkin tüm giderler üretici kişi veya kuruluş tarafından
ödenir. Bu giderler, Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine
göre tahsil olunur.
MADDE 28.- (Değişik: 4822 - 6.3.2003 / m.35 - Yürürlük m.38) Bakanlık ilaç, müstahzar,
kozmetik ve gıda maddeleri analizleri hariç olmak üzere, bu Kanunun uygulanması
için resmi ve özel kuruluşların kurulu bulunan laboratuvarlarından yararlanabilir.
Bakanlıkça yapılan denetimler sırasında alınan numunelerin test ve muayeneleri resmi
veya özel kuruluş laboratuvarlarında yaptırılabilir. Test ve muayene ücretleri 29
uncu maddedeki (Değişik ibare: 5217 - 14.7.2004 / m.7 - Yürürlük m.32/2) "ödenekten"
karşılanır. Test ve muayene sonuçlarının ilgili standarda veya teknik düzenlemeye
aykırı çıkması halinde buna ilişkin tüm giderler üretici veya ithalatçı tarafından
ödenir. Bu giderler, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun
hükümlerine göre tahsil olunur. Tahsil olunan test ve muayene ücretleri 29 uncu
maddede düzenlenen esaslara göre (Değişik ibare: 5217 - 14.7.2004 / m.7 - Yürürlük
m.32/2) "bütçeye gelir" kaydedilir.
ÖDENEK
MADDE 29 - Bu Kanunla kurulan Tüketici Konseyi, tüketici sorunları hakem heyetleri
ve Reklam Kurulunun kuruluş ve çalışmalarına ilişkin masraflar ile sair harcamalar,
Bakanlık bütçesine konulacak ödenekten karşılanır. Yeni kurulacak ve sermayeleri
en az yüzmilyon lira ve daha yukarı olan anonim ve limited şirket statüsündeki tüm
ortaklıkların sermayelerinin ve sermaya artırımı halinde artan kısmın binde ikisi
nisbetinde yapılacak ödemeler, T.C. Merkez Bankası nezdinde açılacak bir hesapta
toplanır. Bu hesapta toplanan paraların yüzde beşi bu Kanunun uygulanmasında görev
alan kuruluşlar tarafından, yüzde doksanbeşi ise 4054 sayılı Kanunla kurulan "Rekabet
Kurumu" tarafından kullanılır.
MADDE 29.- (Değişik: 4822 - 6.3.2003 / m.36 - Yürürlük m.38) Tüketici Konseyi, tüketici
sorunları hakem heyetleri ve Reklam Kurulunun kuruluş ve çalışmalarına ilişkin masraflar,
tüketici dernekleri ve bunların üst kuruluşlarına yapılacak maddi yardımlar, Bakanlığın
tüketicinin korunması amacına yönelik masrafları, sair harcamalar ve usul ve esasları
Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca tespit edilecek
miktarlarda personele yapılacak ek ödemede;
a) Bakanlık bütçesine konulacak ödenekten,
b) Yeni kurulacak olan anonim ve limited şirket statüsündeki tüm ortaklıkların sermayelerinin
ve sermaye artırımı halinde, artan kısmın binde biri nispetinde yapılacak ödemelerden
karşılanır.
(b) bendinde belirtilen gelirler Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası veya muhabiri
olan T.C. Ziraat Bankası nezdinde açılacak hesapta toplanır. Bu hesapta toplanan
tutarların yüzde altmışı Sanayi ve Ticaret Bakanlığı Merkez Saymanlık Müdürlüğü
hesabına, yüzde kırkı Rekabet Kurumu hesabına her ay sonunda aktarılır.
Merkez Saymanlık Müdürlüğü hesabına aktarılan tutarlar bir yandan bütçeye özel gelir,
diğer yandan Maliye Bakanlığınca, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı bütçesinde mevcut
veya yeni açılacak tertiplere özel ödenek kaydedilir.
Bakanlık bütçesine özel ödenek olarak kaydedilen tutarlardan bir kısmı; en az beş
yıldır faaliyette bulunan ticari, siyasi ve idari kuruluşlardan bağımsız tüketici
dernekleri ile bunların üst kuruluşlarının yapacağı faaliyetleri içeren projelerin
desteklenmesinde kullanılır. Bu hesaptan, tüketici dernekleri ve bunların üst kuruluşlarının
yönetim ve denetim kurullarında görev alanlara huzur hakkı ve maaş adı altında herhangi
bir ödeme yapılamaz. Bu hesaptan yararlanacak tüketici dernekleri ve bunların üst
kuruluşlarının taşıyacağı diğer kriterler, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye
Bakanlığının birlikte hazırlayacağı bir yönetmelikle düzenlenir.
Bu suretle özel ödenek kaydedilen miktarlardan yılı içerisinde harcanmayan tutarları
ertesi yıl bütçesine devren özel gelir ve özel ödenek kaydetmeye Maliye Bakanı yetkilidir.
MADDE 29.- (Değişik: 5217 - 14.7.2004 / m.7 - Yürürlük m.32/2) Reklam Kurulu, Tüketici
Konseyi ve tüketici sorunları hakem heyetlerinin faaliyetlerine ilişkin masraflar,
Bakanlığın tüketicinin korunması amacına yönelik masrafları ve sair harcamalar ile
en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %200'ünü geçmemek şartıyla
usul ve esasları Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Sanayi ve Ticaret Bakanlığınca
tespit edilecek miktarlarda personele yapılacak ek ödemeler Bakanlık bütçesine konulacak
ödenekten karşılanır.
Personele (sözleşmeli personel dahil) yapılacak ek ödemelerde 657 sayılı Kanunun
aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu ödemelerden damga vergisi hariç herhangi
bir vergi ve kesinti yapılmaz.
DİĞER HÜKÜMLER
MADDE 30 - Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde genel hükümler uygulanır.
YÖNETMELİKLER VE DÜZENLEMELER
MADDE 31 - Bu Kanunda öngörülen yönetmelikler, Kanunun yayımı tarihinden itibaren
bir yıl içerisinde ilgili kamu kuruluşları, meslekî üst kuruluşlar ve tüketici örgütlerinin
görüşleri alınarak Bakanlıkça çıkarılır. Bakanlık, bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili
olarak mevzuat çerçevesinde gerekli tedbirleri almaya ve düzenlemeleri yapmaya yetkilidir.
KALDIRILAN HÜKÜMLER
MADDE 32 - 3489 sayılı Pazarlıksız Satış Mecburiyetine Dair Kanun, 632 sayılı İthal
veya Yurtiçinde İmal Edilen Taşıt Araçları, Motor, Makina Alet ve Cihazların Tanıtmalık
ile Birlikte Satışı Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır. MADDE 32.- (Değişik:
4822 - 6.3.2003 / m.37 - Yürürlük m.38) 3489 sayılı Pazarlıksız Satış Mecburiyetine
Dair Kanun, 632 sayılı İthal veya Yurt İçinde İmal Edilen Taşıt Araçları, Motor,
Makina Alet ve Cihazların Tanıtmalık ile Birlikte Satışı Hakkında Kanun, 3003 sayılı
Endüstriyel Mamulatın Maliyet ve Satış Fiyatlarının Kontrolü ve Tespiti Hakkında
Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
GEÇİCİ MADDE 1 - Tüketici mahkemeleri kuruluncaya kadar bu mahkemelerde görülmesi
gereken davalara bakacak mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu belirler.
GEÇİCİ MADDE 1.- (4822 - 6.3.2003) Bu Kanunun yayımından önce borçlunun temerrüdü
nedeniyle ödenmeyerek icra takibi aşamasına gelen veya icra takibine konu edilen
kredi kartı borçları, temerrüt tarihindeki ana paraya, yıllık yüzde elliyi geçmemek
üzere gecikme faizi uygulanmak suretiyle oniki eşit taksitte ödenir.
Kredi kartı borçları nedeniyle gerçekleştirilen her türlü takip, yukarıda yer alan
hükme göre ilk taksidin ödenmesiyle durur ve son taksidin ödenmesiyle birlikte tüm
sonuçlarıyla ortadan kalkar.
Bu madde hükümleri, tüketicinin kredi verene, Kanunun yayımı tarihinden itibaren
otuz gün içinde yazılı müracaat etmesi halinde uygulanır.
YÜRÜRLÜK
MADDE 33 - Bu Kanun yayımı tarihinden 6 ay sonra yürürlüğe girer.
YÜRÜTME
MADDE 34 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
|